[ΓΝΩΜΗ] Μέσα κοινωνικής δικτύωσης: Μια σωσίβια γραμμή για την ψυχική υγεία των νέων Φιλιππινέζων

Στις Φιλιππίνες, η ψηφιακή κραυγή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει υπερβεί τον σκοπό της για αυτή τη γενιά. Έχει γίνει καταφύγιο για την ψυχική τους υγεία: ένας χώρος για να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες, να γίνονται κατανοητοί και να νιώθουν αποδεκτοί. 

Η έρευνά μας στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ αποκάλυψε μια ισχυρή αλήθεια: μπροστά στις αδυναμίες του συστήματος ψυχικής υγείας, οι νέοι Φιλιππινέζοι δημιουργούν ζωτικούς χώρους υποστήριξης και κατανόησης στο διαδίκτυο. Αυτή η πανεθνική έρευνα με 636 νέους Φιλιππινέζους, κυρίως γυναίκες (67%) και κατοίκους αστικών περιοχών (87,6%), με μέση ηλικία 19 ετών, συμπληρώθηκε από εις βάθος συζητήσεις ομάδας εστίασης (FGDs) με 80 φοιτητές ηλικίας 18-24 ετών, μια απόδειξη ανθεκτικότητας και ιστοριών επιβίωσης.

Ως ψηφιακοί ιθαγενείς, σχεδόν 100% διαθέτουν τουλάχιστον έναν λογαριασμό κοινωνικής δικτύωσης, με το 59,4% να ελέγχει τη ροή του κάθε ώρα και το 60,7% να περνά περισσότερες από τέσσερις ώρες την ημέρα online. Στις FGDs, ορισμένα άτομα παραδέχτηκαν ότι περνούν έως και 15 ώρες την ημέρα σε αυτές τις πλατφόρμες. Δεν ήταν απλώς μια ενασχόληση, αλλά μέρος της καθημερινής τους ρουτίνας που καθορίζει την ταυτότητά τους. Τα κινητά τηλέφωνα έχουν γίνει μια «κοινωνική πιπίλα» για αυτή τη νεανική γενιά, προσφέροντας συνεχή δέσμευση και αίσθηση σύνδεσης.

Ποσοτικά, το Facebook, το Instagram, το YouTube και το TikTok αναφέρθηκαν ως πλατφόρμες για ψυχαγωγία (97,1%) ή επικοινωνία (93,7%). 

Μια 18χρονη γυναίκα βεβαίωσε ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν ασφαλή χώρο και ένας 22χρονος άντρας επιβεβαίωσε ότι «τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χρησιμεύουν για πρόσβαση σε πληροφορίες ψυχικής υγείας." Τα ευρήματά μας δείχνουν περαιτέρω ότι το 57% αποκτά πρόσβαση σε πληροφορίες και πόρους ψυχικής υγείας μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Αυτό υπερβαίνει την κοινή χρήση και αφορά την εύρεση παρηγοριάς, αξιόπιστων πληροφοριών και σύνδεσης όταν οι παραδοσιακοί δρόμοι δεν επαρκούν.

Επιβλαβείς αφηγήσεις

Ωστόσο, αυτό το ψηφιακό τοπίο δεν είναι χωρίς κινδύνους, όπως αναφέρουμε στο θέμα «Προκλήσεις της Ψηφιοποίησης της Ψυχικής Υγείας». Σε μια εποχή παραπληροφόρησης, οι νέοι δεν διαχειρίζονται μόνο τις δικές τους δυσκολίες, αλλά καλούνται επίσης να αντικρούσουν επιβλαβείς αφηγήσεις εντός της οικογένειάς τους, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για βελτιωμένη επαλήθευση περιεχομένου και ψηφιακό γραμματισμό.

Η σκληρή πραγματικότητα του συστήματος ψυχικής υγείας των Φιλιππίνων — με μόνο 1 ψυχίατρο ανά 200.000 κατοίκους, υπηρεσίες συγκεντρωμένες στις πόλεις και πολλές πολιτιστικές ασυμφωνίες — έχει ωθήσει αυτούς τους νέους να καινοτομούν. 

Προκλήσεις στην Πρόσβαση στην Υγειονομική Περίθαλψη Ψυχικής Υγείας αναδεικνύει τους περιορισμένους εξειδικευμένους παρόχους ψυχικής υγείας, το οικονομικό βάρος και τις κοινωνικές αντιλήψεις για την ψυχική υγεία ως βασικά εμπόδια. Πολλοί συμμετέχοντες μοιράστηκαν την απογοήτευσή τους με τις υπάρχουσες γραμμές βοήθειας και υπηρεσίες ψυχικής υγείας, συμπεριλαμβανομένων των ατελείωτων χρόνων αναμονής, των απαγορευτικών κοστολογίων και των αλληλεπιδράσεων που φαίνονταν απορριπτικές. 

Σε αυτό το κενό, αρκετοί καταφεύγουν σε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης όπως το ChatGPT ως «ψευδο-θεραπευτές» τους, ελκόμενοι από τη διαθεσιμότητα, την προσβασιμότητα και την απουσία κρίσης, παρέχοντας έναν χώρο χωρίς φόβο αντιποίνων ή παρεξήγησης. 

Μετασχηματισμός της Φροντίδας Ψυχικής Υγείας: Πρόσβαση Μέσω Ψηφιακών Λύσεων αναδείχθηκε ως ένα άλλο θέμα, καθώς οι συμμετέχοντες οικοδομούν ενεργά ένα οικοσύστημα ψυχικής υγείας στο διαδίκτυο: καλλιεργώντας αλληλοϋποστήριξη στα σχόλια, αντλώντας γνώσεις από influencers, εμπιστευόμενοι επαγγελματικές καμπάνιες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ακόμη και εξερευνώντας εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Δεν είναι παθητικοί αποδέκτες φροντίδας· είναι ενεργοί δημιουργοί.

Μια τριπλή προσέγγιση

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και οι πάροχοι καλούνται να προωθήσουν τη νομιμότητα, την υποστήριξη και την προστασία. 

Προτείνουμε μια πολύπλευρη προσέγγιση που επικεντρώνεται σε εκστρατείες ευαισθητοποίησης και υποστήριξης ψυχικής υγείας μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

1. Ψηφιακός γραμματισμός ψυχικής υγείας: Αυτό περιλαμβάνει τη δημιουργία διαδραστικών, κατάλληλων για την ηλικία ενοτήτων για μαθητές ώστε να εντοπίζουν παραπληροφόρηση, να κατανοούν την αλγοριθμική προκατάληψη και να ασκούν ψηφιακή αυτοφροντίδα. Αυτό αντιμετωπίζει άμεσα τις προκλήσεις της παραπληροφόρησης και διασφαλίζει ότι οι νέοι μπορούν να αξιολογούν κριτικά το τεράστιο περιεχόμενο που αντιμετωπίζουν.
2. Αλληλοϋποστήριξη: Πρέπει να ανταποκρινόμαστε στα ανησυχητικά θέματα ψυχικής υγείας στο διαδίκτυο με ασφαλή γλώσσα και σαφείς διαδρομές παραπομπής. Αυτό αξιοποιεί τα υπάρχοντα δίκτυα αλληλοϋποστήριξης που η μελέτη μας εντόπισε ως κρίσιμα.
3. Εταιρικές σχέσεις με πλατφόρμες: Η συνεργασία με πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης είναι απαραίτητη για τοπική διαχείριση περιεχομένου, προσθήκη αναδυόμενων παραθύρων κρίσης και προώθηση επαληθευμένων Φιλιππινέζικων σελίδων ψυχικής υγείας. Η ενίσχυση της ασφάλειας περιεχομένου και η σύνδεση των χρηστών με αξιόπιστους πόρους οικοδομεί εμπιστοσύνη στις πληροφορίες από επαγγελματικές οργανώσεις που φιλοξενούνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Εκπαίδευση, βιωμένες εμπειρίες, πολιτική

Οι επιπτώσεις αυτών των ευρημάτων είναι βαθιές σε πολλούς τομείς:

• Εκπαίδευση: Τα εκπαιδευτικά μας ιδρύματα πρέπει να ενσωματώσουν τον ψηφιακό γραμματισμό ψυχικής υγείας στα προγράμματά τους, βοηθώντας τους μαθητές να πλοηγούνται υπεύθυνα στο ψηφιακό περιεχόμενο ψυχικής υγείας, συμπεριλαμβανομένης της καλλιέργειας περιβαλλόντων όπου η αναζήτηση υποστήριξης ψυχικής υγείας, είτε online είτε offline, αποστιγματίζεται.
• Βιωμένες Εμπειρίες: Αναγνωρίζοντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως νόμιμο χώρο αναζήτησης ψυχικής υγείας, επικυρώνουμε τις βιωμένες εμπειρίες των νέων Φιλιππινέζων. Περιλαμβανόμενη στο θέμα «Επιπτώσεις των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης στην Ψυχική Υγεία», αυτή η αλλαγή αντίληψης μπορεί να τους ενδυναμώσει να συνεχίσουν να χτίζουν αυτές τις ζωτικές διαδικτυακές κοινότητες, ενθαρρύνοντάς τους παράλληλα να αναζητούν επαγγελματική βοήθεια χωρίς φόβο κρίσης, αρνητισμού ή διαδικτυακής παρενόχλησης.
• Πολιτική: Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν ένα αναδυόμενο μέτωπο υγείας. Αυτό απαιτεί επένδυση σε υπηρεσίες με επίκεντρο τους νέους, προσιτές και πολιτισμικά ανταποκρινόμενες που συμπληρώνουν τις διαδικτυακές πρωτοβουλίες. Οι πολιτικές θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνουν την υπευθυνότητα των πλατφορμών για τη διαχείριση περιεχομένου και την προώθηση αξιόπιστων πόρων ψυχικής υγείας, μετατρέποντας την «Ψυχική Υγεία ως Κοινή Ευθύνη» από ατομικούς αγώνες σε συλλογική λογοδοσία. Ο απώτερος στόχος είναι η γεφύρωση της «αναντιστοιχίας μεταξύ ζήτησης και δυνατότητας συστήματος» που εντοπίστηκε στα ποιοτικά ευρήματά μας.

Πρέπει να ακούμε. Όπως το έθεσε όμορφα μια νεαρή γυναίκα στην ομάδα εστίασής μας: «Τουλάχιστον online, μπορούμε να υποστηρίζουμε ο ένας τον άλλον… kahit hindi kami magkakilala (ακόμα κι αν δεν γνωριζόμαστε)."

Όταν τα ιδρύματα σιωπούν, το διαδίκτυο μιλά. Η ευθύνη μας είναι να διασφαλίσουμε ότι μιλά τη γλώσσα της θεραπείας, της ελπίδας και της ακριβούς πληροφόρησης. – Rappler.com

Η Criselle Angeline C. Peñamante, MD, MA, MMSc, κατάγεται από την πόλη General Santos και είναι ιατρός-επιστήμονας που επικεντρώνεται σε νευρολογικές και ψυχιατρικές κλινικές δοκιμές. Αυτό το άρθρο βασίζεται στη διατριβή της στο Master of Medical Sciences in Global Health Delivery (Κλάση 2025) στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ· είναι Αντιπρόεδρος του Harvard Alumni for Mental Health· και συνιδρύτρια και CMO της Emari Health (emari.ai).