ΜΑΝΙΛΑ, Φιλιππίνες – Το Ιράν στις 1 Μαρτίου επιτέθηκε με drones στα κέντρα δεδομένων της Amazon Web Services στα ΗΑΕ, προκαλώντας σημαντικές διαταραχές στις ψηφιακές υπηρεσίες τόσο στον καταναλωτικό όσο και στον επιχειρηματικό τομέα της περιοχής.

Δέκα ημέρες αργότερα, το πρακτορείο ειδήσεων Tasnim — συνδεδεμένο με το Σώμα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) — σηματοδότησε επέκταση των στόχων ώστε να συμπεριλάβει τις Google, Microsoft, IBM, Nvidia, Oracle και Palantir, σύμφωνα με το Al Jazeera. Αυτές οι εταιρείες, πολλές από τις οποίες έχουν στρατιωτικά συμβόλαια με τις Ηνωμένες Πολιτείες, βλέπουν τώρα τα γραφεία και τις υποδομές τους στο Ισραήλ και σε τμήματα του Κόλπου να χαρακτηρίζονται ως «νόμιμοι στόχοι».

«Καθώς το εύρος του περιφερειακού πολέμου επεκτείνεται σε πόλεμο υποδομών, το εύρος του νόμιμου στόχου του Ιράν επεκτείνεται», δήλωσε το Tasnim.

Επιφανειακά, η λογική είναι απλή: καταστρέφεις κέντρα δεδομένων και διαταράσσεις τις επιχειρήσεις του αντιπάλου. Όπως σημειώνει το think tank Rusi με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, όταν οι εγκαταστάσεις φιλοξενούν τόσο πολιτικά όσο και στρατιωτικά φορτία εργασίας, «η στόχευσή τους για τη διατάραξη στρατιωτικών δυνατοτήτων μπορεί να έχει στρατηγικό νόημα».

Αλλά η λογική πηγαίνει πέρα από αυτό.

Πιο βαθιά

Το Rusi υποστηρίζει ότι αυτές οι επιθέσεις δεν αφορούν μόνο τη στρατιωτική διατάραξη, αλλά και την οικονομική και ψυχολογική πίεση, ειδικά καθώς «οι εκκλήσεις για αντιμετώπιση των κέντρων δεδομένων ως στρατηγικών περιουσιακών στοιχείων και κρίσιμης υποδομής έχουν γίνει πιο δυνατές».

Το Rusi παρέχει 3 λόγους.

Πρώτον, η πρόκληση ζημιάς σε κέντρα δεδομένων επιβάλλει οικονομικό και φήμης κόστος. Τα κράτη του Κόλπου έχουν περάσει χρόνια προσπαθώντας να προσελκύσουν παγκόσμιες τεχνολογικές εταιρείες, προσφέροντας φθηνή γη και ενέργεια για να παρουσιαστούν ως σταθεροί, ουδέτεροι επενδυτικοί κόμβοι. Οι επιθέσεις αποδυναμώνουν αυτή την εικόνα. Όπως εξηγεί το Rusi, «τα χτυπήματα με drones βλάπτουν την προσεκτικά καλλιεργημένη φήμη των κρατών του Κόλπου ως ουδέτερου, ειρηνικού τόπου για επενδύσεις», κάτι που θα μπορούσε να αποθαρρύνει εταιρείες και να θέσει σε κίνδυνο δισεκατομμύρια δολάρια σε επενδύσεις.

Η στόχευση αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών προσθέτει επίσης άλλο ένα επίπεδο. Ενώ το χτύπημα οποιασδήποτε εγκατάστασης που συνδέεται με το εξωτερικό θα μπορούσε να έχει παρόμοια αποτελέσματα, οι αμερικανικές εταιρείες παίζουν σημαντικό ρόλο στο αμερικανικό χρηματιστήριο. Η διατάραξή τους θα μπορούσε να αυξήσει την οικονομική πίεση στην Ουάσινγκτον και την οικονομική πολιτική του Trump, λέει το Rusi.

Δεύτερον, τα κέντρα δεδομένων έχουν σημασία λόγω αυτών που εξυπηρετούν. Οι μεγάλοι πάροχοι cloud υποστηρίζουν κυβερνήσεις και στρατούς. Εταιρείες όπως η AWS, Google, Microsoft και Oracle αποτελούν μέρος μεγάλων αμυντικών συμβολαίων, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος Joint Warfighting Cloud Capability του αμερικανικού στρατού.

Ωστόσο, το Rusi υποδηλώνει ότι το Ιράν πιθανώς δεν γνώριζε εάν οι συγκεκριμένοι στόχοι που επλήγησαν χρησιμοποιούνταν για στρατιωτικούς σκοπούς. Αυτό σημαίνει ότι τα χτυπήματα αφορούσαν λιγότερο την εγγυημένη στρατιωτική επίδραση και περισσότερο την αποστολή μηνύματος: η υποδομή που συνδέεται με την αμερικανική στρατιωτική δύναμη μπορεί να στοχευθεί.

Τέλος, η ίδια η διατάραξη αποτελεί μέρος της στρατηγικής. Οι επιθέσεις επηρέασαν καθημερινές υπηρεσίες όπως πληρωμές, τραπεζικές συναλλαγές και διαδικτυακές πλατφόρμες, καθιστώντας πιο δύσκολη την κανονική λειτουργία ανθρώπων και επιχειρήσεων. Αυτό δημιουργεί ψυχολογική επίδραση, φέρνοντας τη σύγκρουση πιο κοντά στην καθημερινή ζωή και τονίζοντας την ευπάθεια.

Κίνδυνος για τους πολίτες, εξελισσόμενο τοπίο πολέμου

Πέρα από την ψυχολογική επίδραση, υπάρχει κίνδυνος στο να έχει η ίδια υποδομή τόσο πολιτικές όσο και στρατιωτικές εφαρμογές, γράφει το ιστολόγιο διεθνούς δικαίου OpinioJuris.
«Είναι μια επίθεση που διαταράσσει τη συλλογική γνωστική ικανότητα ενός πληθυσμού να ανταποκριθεί στη δική του δυστυχία. Μέσα στην πρώτη εβδομάδα μετά την έναρξη του πολέμου, για παράδειγμα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναγκάστηκε να αναστείλει το logistics hub του στο Ντουμπάι λόγω του φυσικού κλεισίματος του εναέριου χώρου και των θαλάσσιων οδών... Η αόρατη ζημιά των χτυπημάτων σε κέντρα δεδομένων, την οποία δεν κατανοούμε ακόμη πλήρως, θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο βαθιά».
Καθώς τα κέντρα δεδομένων γίνονται στόχοι υψηλής αξίας, συμβούλευσε: «Τα κράτη θα πρέπει να διαχωρίσουν φυσικά τα πολιτικά κέντρα δεδομένων τους από αυτά που χρησιμοποιούνται από τον στρατό. Αυτό αποτελεί μέρος των υποχρεώσεων των μερών να λάβουν προφυλάξεις κατά των επιπτώσεων των επιθέσεων προστατεύοντας τον πολιτικό πληθυσμό από τους κινδύνους των στρατιωτικών επιχειρήσεων» — παρόμοια με το πώς τα κράτη απαγορεύεται επίσης να τοποθετούν εργοστάσιο πυρομαχικών σε κατοικημένες περιοχές.
Χωρίς αυτόν τον διαχωρισμό, εξαιρετικά κρίσιμες ιατρικές και ανθρωπιστικές υπηρεσίες και δίχτυα ασφαλείας που είναι ακόμη πιο σημαντικά σε περιόδους πολέμου μπορεί να παραλυθούν σοβαρά.
Οι επιθέσεις σε κέντρα δεδομένων είναι νέες, αλλά μπορεί επίσης να αναδείξουν πώς το διεθνές δίκαιο υστερεί αυτών των τεχνολογικών εξελίξεων που παίζουν τώρα τεράστιο ρόλο στους πολέμους.
«Οι Συμβάσεις της Γενεύης, που ενημερώθηκαν ουσιαστικά τελευταία φορά το 1977, σχεδιάστηκαν για έναν κόσμο μόνιμων στρατών και φυσικών πεδίων μάχης. Δεν προσφέρουν καμία ουσιαστική καθοδήγηση για ψηφιακή υποδομή διπλής χρήσης, AI στη λήψη θανατηφόρων αποφάσεων ή λογοδοσία για αυτόνομα και ημι-αυτόνομα χτυπήματα», γράφει ο Subimal Bhattacharjee, σύμβουλος πολιτικής σε ζητήματα ψηφιακής τεχνολογίας για εταιρείες και κυβερνήσεις.
Για αυτά, ο σύμβουλος λέει ότι τελικά, πρέπει να επιβληθεί η ανθρώπινη εποπτεία να έχει την κορυφαία έγκριση για «AI-υποστηριζόμενες θανατηφόρες αποφάσεις» ενώ η πολιτική ψηφιακή υποδομή για κρίσιμους τομείς όπως τα νοσοκομεία και τα συστήματα ύδρευσης πρέπει να λάβει «ρητό προστατευμένο καθεστώς» καθώς και ενημερωμένους κανόνες για τη χρήση αυτόνομων συστημάτων όπλων. 

Στο Ιράν, βλέπουμε τον πόλεμο να εξελίσσεται. Η τεχνολογία έχει αλλάξει την κοινωνία, και η τεχνολογία έχει επίσης αλλάξει τον ιστό του πολέμου. Πώς διασφαλίζουμε ότι οι πολιτικές μας για την ψηφιακή υποδομή εξελίσσονται μαζί του, με τρόπο που οι πολίτες και οι κρίσιμοι τομείς μπορούν να προστατευθούν;

«Αυτό που είναι σαφές είναι ότι τα γεγονότα της 1ης Μαρτίου έχουν προσθέσει σημαντική ώθηση σε μια συζήτηση που ήδη κέρδιζε δύναμη: εάν η υποδομή cloud μπορεί να συνεχίσει να αντιμετωπίζεται ως εμπορική υπηρεσία, ή εάν πρέπει να διέπεται ως αμφισβητούμενο και σημαντικό στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο, στη διασταύρωση της οικονομικής δύναμης και της σύγκρουσης», καταλήγει το Rusi. – Rappler.com