Η πρόσφατη έκρηξη πολέμου στη Μέση Ανατολή έχει για άλλη μια φορά αποκαλύψει την επικίνδυνη εξάρτηση των Φιλιππίνων από εισαγόμενα λιπάσματα με βάση το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Καθώς οι παγκόσμιες εντάσεις αυξάνονται, αυξάνεται και το κόστος εισροών—θέτοντας τους Φιλιππινέζους αγρότες στο έλεος δυνάμεων εντελώς πέρα από τον έλεγχό τους.

Τώρα στην τέταρτη εβδομάδα της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν, η τιμή ενός σάκου 50 κιλών συνθετικής ουρίας έχει αυξηθεί κατά τουλάχιστον ένα τρίτο — από περίπου P1 500 σε P2 000. Για έναν καλλιεργητή ρυζιού που χρησιμοποιεί τέσσερις σάκους ανά εκτάριο, αυτό σημαίνει επιπλέον P2 000 ανά καλλιέργεια. Προσθέστε το αυξανόμενο κόστος καυσίμων και logistics, και το αποτέλεσμα είναι προβλέψιμο: μειωμένες εισροές, μικρότερες καλλιεργούμενες εκτάσεις και χαμηλότερες αποδόσεις.

Η ίδια η κυβέρνηση παραδέχεται την επικείμενη κρίση. Ένας ανώτερος αξιωματούχος προειδοποίησε τη Γερουσία στις 24 Μαρτίου ότι η παραγωγή θα μπορούσε να καταρρεύσει, οι τιμές τροφίμων θα μπορούσαν να εκτοξευθούν και τα εισοδήματα των αγροτών θα μπορούσαν να συρρικνωθούν τους επόμενους μήνες.

Αυτό δεν είναι καινούργιο.

Οι ίδιες ευπάθειες αποκαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας στην αρχή της διακυβέρνησης Marcos Jr. Τότε, η Ομοσπονδία Ελεύθερων Αγροτών πίεσε για μετάβαση προς τοπικά παραγόμενα βιολογικά λιπάσματα — και ο Πρόεδρος Ferdinand Marcos Jr. συμφώνησε. Η πολιτική κατεύθυνση ήταν σαφής: μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές, υποστήριξη της φιλιππινέζικης επιστήμης και μείωση του κόστους των αγροτών μέσω επιδοτούμενης διανομής οργανικών εναλλακτικών.

Η επιστήμη δεν έχει ποτέ αμφισβητηθεί. Τα δεδομένα πεδίου έχουν εδώ και καιρό δείξει ότι τα βιολογικά λιπάσματα που αναπτύχθηκαν από Φιλιππινέζους επιστήμονες μπορούν να αντικαταστήσουν ένα σημαντικό μέρος της εισαγόμενης ουρίας. 

Το Bio-N, για παράδειγμα, είναι μια αποδεδειγμένη τεχνολογία που αναπτύχθηκε από το Εθνικό Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας (BIOTECH) — που βρίσκεται εντός του πανεπιστημιούπολη του Πανεπιστημίου των Φιλιππίνων Los Banos (UPLB) — με δημόσια κεφάλαια από το Υπουργείο Γεωργίας και το Υπουργείο Επιστήμης και Τεχνολογίας. Επιτρέπει στις καλλιέργειες να αντλούν άζωτο από τον αέρα — μειώνοντας το κόστος λιπασμάτων, αποκαθιστώντας την υγεία του εδάφους και ανακουφίζοντας την πίεση στο συνάλλαγμα.

Τι πήγε λάθος λοιπόν;

Αχρησιμοποίητα κεφάλαια

Από το 2022 και μετά, δισεκατομμύρια διατέθηκαν για την υλοποίηση αυτής της πολιτικής. Ωστόσο χρόνο με το χρόνο, τα κεφάλαια παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό αχρησιμοποίητα. Μέχρι το 2026, το πρόγραμμα τερματίστηκε ουσιαστικά με μηδενικό προϋπολογισμό. Οι επίσημοι λόγοι: "διαμάχες" και "ζητήματα κυριότητας".

Αλλά ας είμαστε ειλικρινείς. Το πρόβλημα δεν είναι η τεχνολογία· είναι ο έλεγχος.

Στο επίκεντρο της διαμάχης ήταν η απόφαση του UPLB μέσω του πρύτανη του τον Μάρτιο του 2023 να χορηγήσει στην Agri-Specialist, Inc. (ASI) αποκλειστική άδεια για το Bio-N. Η συμφωνία έδωσε στην ASI την αποκλειστική εξουσία να παράγει, να εμπορεύεται και να διανέμει το προϊόν σε εθνικό επίπεδο. 

Φαίνεται ότι το UPLB, το οποίο θα κερδίσει σημαντικά δικαιώματα από τη συναλλαγή, θα είναι ο κύριος δικαιούχος.  Άλλοι ενδιαφερόμενοι – ιδιαίτερα μικροί αγρότες και οι οργανώσεις τους – θα χάσουν την ευκαιρία να φτιάξουν το δικό τους Bio-N και θα πρέπει να το αγοράζουν από την ASI.

Αυτό εγείρει ένα θεμελιώδες και ανησυχητικό ερώτημα:

Εάν το Bio-N είναι μια χρηματοδοτούμενη από την κυβέρνηση, δημόσια αναπτυγμένη τεχνολογία — που ήδη διανέμεται εδώ και δεκαετίες μέσω συνεταιρισμών, τοπικών κυβερνήσεων και κρατικών ιδρυμάτων — γιατί ξαφνικά να γίνει αποκλειστική;

Γιατί να συγκεντρωθεί ο έλεγχος στα χέρια μιας ενιαίας ιδιωτικής οντότητας όταν ο ίδιος ο σκοπός του προγράμματος ήταν η ευρεία, αποκεντρωμένη πρόσβαση;

Ακόμη πιο παράξενο: εάν το Bio-N τώρα δωρίζεται, διανέμεται και προωθείται για εθνική χρήση, τι δικαιολογεί την αποκλειστικότητα;

Κανείς δεν μπορεί να διεκδικεί δημόσιο αγαθό από τη μια και να επιβάλλει ιδιωτικό μονοπώλιο από την άλλη.

Αναφορές υποδεικνύουν ότι η ASI έχει ήδη πει σε ομάδες αγροτών, συνεταιρισμούς και ακόμη και κυβερνητικές υπηρεσίες να σταματήσουν να παράγουν ή να χρησιμοποιούν το Bio-N χωρίς την άδειά της. Το αποτέλεσμα; Διακοπές προμηθειών, μειωμένη πρόσβαση και χιλιάδες αγρότες στερημένοι από μια τεχνολογία που είχε ήδη βελτιώσει τις αποδόσεις τους και μειώσει το κόστος τους.

Αυτό δεν είναι απλώς ασυνέπεια πολιτικής. Είναι ένα άμεσο πλήγμα στην ευημερία των αγροτών.

Στο όνομα της πνευματικής ιδιοκτησίας

Ας μην ξεχνάμε: Το Bio-N αναπτύχθηκε το 1985 από τις Δρ. Mercedes Umali-Garcia και Teofila S.J. Santos χρησιμοποιώντας βακτήρια από ρίζες talahib. Χρηματοδοτήθηκε από φορολογούμενους και — ξεκινώντας το 2002 — επεκτάθηκε μέσω ενός εθνικού δικτύου 83 διαπιστευμένων μονάδων ανάμειξης που περιλαμβάνουν κυβερνητικές υπηρεσίες, μονάδες τοπικής αυτοδιοίκησης, κρατικά πανεπιστήμια και κολέγια και οργανώσεις αγροτών (συμπεριλαμβανομένης της FFF και της Philippine Maize Federation). Δεν προοριζόταν ποτέ να κλειδωθεί.

Ωστόσο σήμερα, η πρόσβαση περιορίζεται στο όνομα της πνευματικής ιδιοκτησίας.

Και έρχεται μια πολύ αποκαλυπτική λεπτομέρεια.

Η ASI ανακοίνωσε πρόσφατα μια "δωρεά" 200 000 κιλών Bio-N αξίας P720 εκατομμυρίων — ισοδύναμη με P3 600 ανά κιλό ή P720 ανά πακέτο 200 γραμμαρίων. Αλλά το ίδιο προϊόν πωλείται online από μόλις P138.

Με αυτούς τους αριθμούς, πρέπει να αναρωτηθεί κανείς: είναι αυτή γενναιοδωρία — ή τοποθέτηση;

Λίγο μετά, η ASI φέρεται να πίεσε για εκτελεστικό διάταγμα που να επιβάλλει τη χρήση του Bio-N σε κυβερνητικά προγράμματα και να το ενσωματώσει στο σύστημα κουπονιών του DA.

Το μοτίβο είναι δύσκολο να αγνοηθεί.

Ελέγξτε την προσφορά. Περιορίστε τους ανταγωνιστές. Στη συνέχεια εξασφαλίστε εγγυημένη ζήτηση μέσω κυβερνητικής πολιτικής.

Αυτό δεν είναι ο τρόπος που πρέπει να διαχειρίζεται ένα δημόσιο αγαθό.

Κατά τη διάρκεια μιας εθνικής έκτακτης ανάγκης, όταν οι αγρότες χρειάζονται προσιτές και προσβάσιμες εισροές, το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται η χώρα είναι τεχνητή σπανιότητα που δημιουργείται από ρυθμίσεις αποκλειστικότητας.

Η τεχνολογία βιολογικών λιπασμάτων προοριζόταν να απελευθερώσει τη φιλιππινέζικη γεωργία από την εξάρτηση από εισαγωγές—όχι να την αντικαταστήσει με εγχώριο μονοπώλιο.

Η κυβέρνηση πρέπει να δράσει αποφασιστικά: να επανεξετάσει τη συμφωνία αποκλειστικότητας, να αποκαταστήσει την ανοιχτή πρόσβαση στο Bio-N και να διασφαλίσει ότι οι δημόσια χρηματοδοτούμενες τεχνολογίες παραμένουν ακριβώς αυτό — δημόσιες.

Είναι καιρός τα βιολογικά λιπάσματα να αντιμετωπίζονται ως σύγχρονο μάννα, πολλαπλασιαζόμενο από τη δημιουργικότητα και τη βιομηχανία των επιστημόνων, των αγροτών και των επιχειρηματιών μας.  Ας διασφαλίσουμε ότι αυτά τα "δωρεάν δώρα της φύσης" μοιράζονται δίκαια με όλους τους Φιλιππινέζους, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του τρέχοντος καλβαρίου της ένδειας και της στέρησής τους. – Rappler.com

Ο Leonardo Montemayor είναι πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ομοσπονδίας Ελεύθερων Αγροτών και πρώην Υπουργός Γεωργίας (2001-2002). Ο Argel Joseph T. Cabatbat είναι πρόεδρος του MAGSASAKA Party-List και πρώην Αντιπρόσωπος MPL από το 2016-2019.