آنچه باید درباره مذاکرات آسه‌آن-چین در مورد کد رفتار در دریای چین جنوبی بدانید

مانیل، فیلیپین – مذاکرات بین آسه‌آن و چین در مورد آیین‌نامه رفتاری (COC) در دریای چین جنوبی بیش از دو دهه به طول انجامیده است که بر پیچیدگی اختلافات سرزمینی و دریایی و نیاز فوری به ایجاد دستورالعمل‌هایی برای مدیریت اختلافات دریایی و جلوگیری از درگیری‌های مسلحانه تأکید می‌کند.

COC پیشنهادی برای تعیین قوانین به منظور جلوگیری از حوادث و کاهش تنش‌ها در دریای چین جنوبی در نظر گرفته شده است، جایی که چندین کشور عضو آسه‌آن و چین ادعاهای همپوشانی دارند.

چگونه مذاکرات پیشرفت کرد 

فشار برای ایجاد آیین‌نامه رفتاری در اواسط دهه ۱۹۹۰ و پس از تنش‌های مداوم در دریای چین جنوبی آغاز شد.

در سال ۱۹۸۸، چین و ویتنام در صخره جانسون جنوبی در گروه جزایر اسپراتلی درگیر شدند که در آن بیش از ۶۰ ملوان ویتنامی کشته شدند. در سال ۱۹۹۵، چین صخره میسچیف مورد ادعای فیلیپین را اشغال کرد و سال بعد، کشتی‌های نیروی دریایی چین یک نبرد یک ساعت و نیم با قایق‌های توپدار نیروی دریایی فیلیپین انجام دادند.

آسه‌آن خواستار یک چارچوب منطقه‌ای بود که خویشتن‌داری را تشویق کند و از تبدیل شدن اختلافات به درگیری مسلحانه جلوگیری کند. این تلاش منجر به امضای اعلامیه رفتار طرفین در دریای چین جنوبی (DOC) در نوامبر ۲۰۰۲ شد. این توافق از نظر قانونی الزام‌آور نبود، اما اهمیت داشت زیرا آسه‌آن و چین به طور رسمی توافق کردند که برای یک آیین‌نامه رفتاری دقیق‌تر و مؤثرتر تلاش کنند.

پیشرفت پس از سال ۲۰۰۲ به طور قابل توجهی کند بود. مشاوره‌ها ادامه یافت، اما مذاکرات اغلب به دلیل تنش‌های منطقه‌ای، منافع ملی متفاوت و اختلاف نظر در مورد میزان الزام‌آور بودن COC متوقف شد.

یک پیشرفت در سال ۲۰۱۸ حاصل شد، زمانی که آسه‌آن و چین بر سر یک متن مذاکره پیش‌نویس واحد توافق کردند که پیشنهادات همه طرف‌ها را گردآوری کرد. اولین خوانش پیش‌نویس در سال ۲۰۱۹ تکمیل شد و دومین خوانش در سال ۲۰۲۳ دنبال شد. در حالی که این دورها از گفتگو به روشن شدن موضع‌ها کمک کرد، مسائل عمده حل نشده باقی ماندند. 

در ژوئیه ۲۰۲۳، آسه‌آن و چین دستورالعمل‌هایی را برای تسریع مذاکرات اتخاذ کردند و هدف نهایی کردن COC را ظرف سه سال یا تا ژوئیه ۲۰۲۶ تعیین کردند

در سال ۲۰۲۵، مذاکرات وارد سومین خوانش شده بود و مذاکره‌کنندگان سرانجام به "مسائل مهم" پرداختند، از جمله اینکه آیا COC از نظر قانونی الزام‌آور خواهد بود، دامنه جغرافیایی آن، چگونه با DOC موجود مرتبط خواهد شد و چگونه شرایط در آیین‌نامه تعریف خواهند شد. 

چه چیزی در خطر است

آیین‌نامه رفتاری هنوز ناتمام است، حتی در حالی که تنش‌ها در دریای فیلیپین غربی همچنان در حال افزایش است. برخوردهای بین کشتی‌های فیلیپینی و چینی با فراوانی بیشتری رخ می‌دهد و اختلافات را قابل مشاهده‌تر می‌کند و برخی را به‌ویژه ماهیگیرانی که در منطقه مورد اختلاف کار می‌کنند نگران می‌کند.

برای کشورهایی مانند فیلیپین، نتیجه مذاکرات می‌تواند تعیین کند که آیا قوانین واضح‌تر، برخوردهای خطرناک و خشونت‌آمیز کمتر و احترام بیشتر به قوانین بین‌المللی از جمله UNCLOS وجود خواهد داشت. بدون یک توافق معنادار و سودمند متقابل، شکاف بین گفتگوهای سر میز و تنش‌ها در دریا می‌تواند بیشتر شود و زندگی‌ها و معیشت‌های بیشتری را به خطر بیندازد. – Arianne dela Cruz/Rappler.com