درگیری‌های مدرن دیگر نیازی به نابودی عرضه نفت برای بی‌ثبات کردن اقتصاد جهانی ندارند — تنها کافی است شک و تردید را به رگ‌های تجارت تزریق کنند. همانطور که تنش‌های مربوط به ایران، ایالات متحده و اسرائیل در سراسر خلیج فارس موج می‌زند، شوک اقتصادی واقعی نه تنها در احتمال بسته شدن تنگه هرمز، بلکه در حق بیمه ریسکی نهفته است که اکنون در هر بشکه‌ای که از آن عبور می‌کند، جاسازی شده است. زمانی که نزدیک به یک پنجم نفت جهان از راهرویی که در سایه موشک‌ها، گشت‌های دریایی و هزینه‌های اضافی بیمه ریسک جنگ قرار دارد، عبور می‌کند، قیمت انرژی، نرخ حمل و نقل، انتظارات تورمی و ثبات ارزی به طور همزمان شروع به قیمت‌گذاری مجدد می‌کنند.

برای اقتصادهای وابسته به واردات مانند فیلیپین، انتقال سریع است. هزینه‌های بالاتر سوخت بر پزو فشار می‌آورد، حاشیه سود شرکت‌ها را فشرده می‌کند و سیاست پولی را پیچیده‌تر می‌سازد. در یک سیستم تجاری جهانی که بر حرکت بی‌وقفه ساخته شده است، نفت اهرم می‌شود و هرمز به نقطه تکیه‌گاهی تبدیل می‌شود که از طریق آن عدم قطعیت ژئوپلیتیکی به تورم جهانی تبدیل می‌شود.

بازارهای نفت فیلیپین به طور فزاینده‌ای عصبی می‌شوند زیرا درگیری خاورمیانه نوسان تازه‌ای را به معاملات انرژی جهانی تزریق می‌کند و ترس از آن را افزایش می‌دهد که قیمت‌های داخلی پمپ بنزین به زودی ممکن است از ₱90 به ازای هر لیتر عبور کنند اگر نفت خام به صعود خود ادامه دهد. 

خرده‌فروشان سوخت محلی قبلاً دور دیگری از افزایش قیمت را اجرا کرده‌اند — ₱1.90 به ازای هر لیتر برای بنزین، ₱1.20 برای دیزل و ₱1.50 برای نفت سفید — که نشان‌دهنده هشتمین افزایش هفتگی متوالی امسال برای بنزین و دهمین افزایش برای دیزل و نفت سفید است، همانطور که بازارهای جهانی ریسک ژئوپلیتیکی را قیمت‌گذاری می‌کنند. 

اقتصاددانان هشدار می‌دهند که، از آنجایی که فیلیپین تقریباً 90% از عرضه نفتی خود را وارد می‌کند، شوک‌های قیمتی مستقیم‌تر از بسیاری از اقتصادهای آسیایی با یارانه سوخت به مصرف‌کنندگان منتقل می‌شوند و تأثیر تورمی افزایش نفت خام را تشدید می‌کنند. با توجه به اینکه وزارت انرژی (DOE) هشدار داده است که تنش‌ها در خلیج فارس می‌تواند قیمت‌ها را در هفته‌های آینده بیشتر افزایش دهد، احتمال ₱90 به ازای هر لیتر بنزین دیگر یک سناریوی دور نیست، بلکه یک ریسک نوظهور است که می‌تواند از طریق هزینه‌های حمل و نقل، تولید برق و هزینه زندگی گسترده‌تر در سراسر کشور موج بزند. 

منطقه جنگی

تنگه هرمز مدت‌هاست که به عنوان حساس‌ترین نقطه گلوگاه انرژی در اقتصاد جهانی شناخته شده است. این آبراه باریک — به سختی 21 مایل در باریک‌ترین گذرگاه خود — هنوز هم تقریباً 20 تا 21 میلیون بشکه نفت در روز را حمل می‌کند که معادل حدود یک پنجم مصرف جهانی است، همراه با نزدیک به 20% از تجارت گاز طبیعی مایع جهان. از نظر سالانه، ارزش انرژی که از این راهرو عبور می‌کند از 600 میلیارد دلار فراتر می‌رود. (بخوانید: تنگه هرمز چیست و چرا برای نفت بسیار مهم است؟)

تحولات ژئوپلیتیکی اخیر سناریوی زمانی نظری اختلال را احیا کرده است. تحلیلگران و بیمه‌گران کشتیرانی به طور علنی شروع به بحث در مورد این احتمال کرده‌اند که تنش‌های فزاینده می‌تواند به طور موقت ترافیک از طریق تنگه را متوقف یا محدود کند. حتی بدون یک محاصره فیزیکی، درک آسیب‌پذیری برای حرکت بازارها کافی است. 

اما ماتریس ریسک فراتر از حمل و نقل گسترش یافته است.

موضع تلافی‌جویانه ایران به طور فزاینده‌ای شامل تهدیدات علیه اکوسیستم انرژی گسترده‌تر خلیج فارس شده است — پایانه‌های ذخیره‌سازی، کارخانه‌های پردازش، خطوط لوله، مراکز صادرات و زیرساخت‌های پشتیبان که مجتمع‌های پالایشگاهی را حفظ می‌کنند. برخلاف ریسک حمل و نقل، که عدم قطعیت را به برنامه‌های حمل و نقل دریایی تزریق می‌کند، آسیب به زیرساخت ظرفیت عرضه فیزیکی را از سیستم حذف می‌کند.

تقاضای جهانی نفت در سال 2026 بین 103 تا 104 میلیون بشکه در روز تخمین زده می‌شود. ظرفیت تولید یدکی — که عمدتاً در عربستان سعودی و تعداد انگشت‌شماری از تولیدکنندگان در میان اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) متمرکز است — اعتقاد بر این است که در شرایط بهینه حدود 4 تا 5 میلیون بشکه در روز باشد. اگر حتی 2 تا 3 میلیون بشکه در روز از تولید یا ظرفیت صادرات خلیج فارس مختل شود، بازارها بلافاصله فرسایش آن بالشتک را قیمت‌گذاری خواهند کرد.

این تمایز بحرانی است.

یک حق بیمه ریسک ژئوپلیتیکی می‌تواند قیمت نفت خام را 5 تا 15 دلار به ازای هر بشکه افزایش دهد. یک شوک واقعی عرضه — جایی که بشکه‌ها از بازار ناپدید می‌شوند — می‌تواند قیمت‌ها را 20 تا 40 دلار بالاتر ببرد، به ویژه اگر ظرفیت یدکی از نظر سیاسی محدود باشد یا پاسخ کند داشته باشد. در حملات گذشته به زیرساخت‌های انرژی خلیج فارس، معیارهای نفت خام ظرف چند روز 10% تا 20% افزایش یافتند.

سیستم انرژی جهانی بر موازنه‌های محدود کار می‌کند. یک اختلال 2% در عرضه می‌تواند نوسان قیمت دو رقمی را ایجاد کند زیرا تقاضا برای انرژی در کوتاه مدت بسیار غیرقابل انعطاف است. خطوط هوایی، خطوط کشتیرانی، نیروگاه‌ها و تولیدکنندگان نمی‌توانند بلافاصله مصرف را کاهش دهند. آن‌ها هزینه‌های بالاتر را جذب می‌کنند و آن را منتقل می‌کنند.

بازارهای کشتیرانی تحت تأثیر قرار گرفتند

حق بیمه بیمه ریسک جنگ برای کشتی‌هایی که در خلیج فارس فعالیت می‌کنند از سطوح ناچیز زمان صلح به بالای 2% تا 4% از ارزش محموله برای مسیرهای خاص افزایش یافته است. برای یک نفتکش غول‌پیکر که 2 میلیون بشکه نفت خام با ارزش 90 دلار به ازای هر بشکه حمل می‌کند، این نشان‌دهنده 3.6 میلیون تا 7.2 میلیون دلار هزینه بیمه اضافی به ازای هر سفر است. نرخ اجاره برای حامل‌های نفت خام بسیار بزرگ نیز به شدت افزایش یافته است زیرا مالکان کشتی ریسک ژئوپلیتیکی را قیمت‌گذاری می‌کنند.

اگر نفت خام جهانی از 80 دلار به 110 دلار به ازای هر بشکه افزایش یابد — یک افزایش 37% — اقتصادهای واردکننده انرژی تقریباً بلافاصله شوک را جذب می‌کنند. برای فیلیپین، که تقریباً 90% از نیازهای نفتی خود را وارد می‌کند، هر افزایش پایدار 10 دلاری در قیمت نفت خام تقریباً ₱55 تا ₱60 میلیارد به صورت سالانه به صورت واردات نفت کشور اضافه می‌کند.

بنابراین یک افزایش 30 دلاری به تقریباً ₱165 تا ₱180 میلیارد در هزینه‌های واردات اضافی تبدیل می‌شود که معادل 0.7% تا 0.8% از تولید ناخالص داخلی (GDP) است. صورت‌حساب واردات نفت کشور — که سالانه حدود 15 میلیارد دلار تخمین زده می‌شود — می‌تواند به سمت 20 میلیارد دلار افزایش یابد اگر نفت خام در محدوده سه رقمی باقی بماند. این گسترش به تنهایی کسری حساب جاری را گسترش می‌دهد و فشار استهلاک بر پزو وارد می‌کند.

تورم سوخت به سرعت دنبال خواهد شد. یک افزایش 30 دلاری در نفت خام جهانی می‌تواند قیمت‌های داخلی پمپ بنزین را ₱15 تا ₱20 به ازای هر لیتر افزایش دهد، بسته به حرکت ارز و انتقال مالیات. چندین گروه نظارت بر انرژی محلی هشدار داده‌اند که، اگر نفت خام سطوح بالای 100 دلار به ازای هر بشکه را حفظ کند، قیمت‌های بنزین خرده‌فروشی فیلیپین می‌تواند به ₱90 به ازای هر لیتر نزدیک شود — سطحی که هم پیامدهای روانی و هم اقتصادی دارد.

برای خانوارها، این به معنای هزینه‌های بالاتر رفت و آمد و تحویل‌های گران‌تر غذا است. برای مشاغل، هزینه‌های لجستیک را در سراسر زنجیره تامین افزایش می‌دهد. برای سیاست‌گذاران، فوریت مدیریت تورم را افزایش می‌دهد درست زمانی که اقتصاد تلاش می‌کند رشد را حفظ کند.

قیمت برق مصون نیست

تقریباً یک سوم تولید برق فیلیپین به سوخت‌های فسیلی وارداتی، از جمله زغال سنگ و گاز طبیعی مایع مرتبط است. افزایش هزینه‌های سوخت جهانی در نهایت به هزینه‌های تولید منتقل می‌شود و به طور بالقوه قیمت‌های عمده فروشی برق را 5% تا 10% بالاتر می‌برد اگر بازارهای انرژی محدود شوند.

احتمال چنین نوسانی قبلاً باعث ارزیابی مجدد استراتژیک در بخش انرژی کشور شده است.

Meralco، بزرگ‌ترین توزیع‌کننده برق فیلیپین، بررسی جامعی از استراتژی‌های تامین و تدارکات سوخت خود را آغاز کرده است. رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل Meralco، Manuel V. Pangilinan، اقداماتی را برای پیش‌بینی اختلالات احتمالی در بازارهای انرژی جهانی و کاهش انتقال نوسان قیمت به نرخ برق آغاز کرده است.

Pangilinan تأکید کرده است که اولویت شرکت کمک به محافظت مصرف‌کنندگان از هزینه‌های افزایش یافته انرژی جهانی است در حالی که تامین برق پایدار را تضمین می‌کند. Meralco این تلاش‌ها را با دفتر رئیس جمهور و وزارت انرژی (DOE) هماهنگ کرده است تا شیوه‌های کارایی انرژی را در سراسر اقتصاد گسترش دهد.

در داخل، این شرکت برق در حال اجرای پروتکل‌های سخت‌گیرانه‌تر صرفه‌جویی در انرژی، افزایش کارایی عملیاتی، بهینه‌سازی عملیات ناوگان و تقویت سیستم‌های نظارت بر انرژی است. در حالی که چنین اقداماتی نمی‌تواند فیلیپین را از شوک‌های نفتی جهانی محافظت کند، آن‌ها نشان‌دهنده یک تلاش پیشگیرانه برای نرم کردن تأثیر داخلی آن‌ها است.

بازارهای حمل و نقل اثر را تقویت می‌کنند

سوخت بانکر 40% تا 60% از هزینه‌های عملیاتی حامل‌های اقیانوسی را تشکیل می‌دهد. یک افزایش پایدار 30% در قیمت‌های بانکر می‌تواند نرخ حمل و نقل جهانی را 10% تا 25% افزایش دهد، حتی بدون افزایش تقاضا. تولیدکنندگان فیلیپینی که کالاهای واسطه را وارد می‌کنند با هزینه‌های لجستیک بالاتر، حاشیه‌های عملیاتی نازک‌تر و چرخه‌های طولانی‌تر موجودی مواجه خواهند شد.

صورت‌های درآمد شرکت‌ها به حملات موشکی در خلیج فارس اشاره نخواهند کرد. آن‌ها افزایش هزینه فروش، کاهش حاشیه‌های عملیاتی و چرخه‌های طولانی‌تر سرمایه در گردش را نشان خواهند داد.

این نحوه‌ای است که شوک ژئوپلیتیکی به آرامی به فصل درآمد مهاجرت می‌کند.

پیامد جهانی گسترده‌تر هشیارکننده است. منطقه خلیج فارس تقریباً 30% از صادرات نفت دریایی جهان را تشکیل می‌دهد. اختلالات مؤثر بر پایانه‌های صادرات، خطوط لوله یا زیرساخت‌های پالایش می‌تواند از طریق زنجیره تامین جهانی به بیرون موج بزند زیرا بافرهای ذخیره‌سازی محدود هستند و تجارت مدرن بر اساس لجستیک به موقع کار می‌کند.

بازار انرژی مدرن بر بالشتک‌های باریک اجرا می‌شود. بخشی از آن بالشتک را حذف کنید و نوسان تسریع می‌شود.

مانند بیشتر اقتصادهای واردکننده انرژی، فیلیپین این متغیر را کنترل نمی‌کند. آن را جذب می‌کند.

اگر نفت در حدود 90 دلار تثبیت شود، شوک قابل مدیریت باقی می‌ماند. در $110، مدیریت تورم به طور قابل توجهی سخت‌تر می‌شود. در 120 دلار یا بالاتر، Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) می‌تواند با یک انتخاب ناراحت‌کننده بین دفاع از ثبات قیمت و حمایت از رشد اقتصادی مواجه شود. – Rappler.com

منابع: این تحلیل بر اساس گزارش تأیید شده و داده‌های بازار از Reuters، Al Jazeera و The Guardian است، همراه با آمار بازار انرژی از اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده، داده‌های تولید و ظرفیت یدکی از سازمان کشورهای صادرکننده نفت و معیارهای کشتیرانی و بیمه گردآوری شده توسط S&P Global Commodity Insights. تخمین‌های تقاضای انرژی فیلیپین، قرار گرفتن در معرض واردات و انتقال قیمت از داده‌های در دسترس عموم از وزارت انرژی، Bangko Sentral ng Pilipinas و افشاگری‌های صنعت از جمله بیانیه‌های شرکت برق مانیل در مورد عرضه و ارزیابی‌های ریسک سوخت به دست آمده است.

برای مقالات بیشتر نقطه مشاهده اینجا کلیک کنید.