Bitcoin is een Wetenschappelijk Instrument

Tijdens mijn eigen Bitcoin-reis hoorde ik vaak de bewering dat "Bitcoin geen uitvinding is, maar een ontdekking." Aanvankelijk kwam de uitspraak op mij bombastisch over. Natuurlijk is Bitcoin een uitvinding: het is een technologie gecreëerd door een persoon, net als alle andere uitvindingen in de menselijke geschiedenis. Maar naarmate ik Bitcoin verder bestudeerde, begon ik te begrijpen dat er wel degelijk enkele kernen van waarheid in de uitspraak zaten. Het is bijvoorbeeld nu duidelijk voor mij dat Bitcoin de ontdekking vertegenwoordigt van hoe de wetten en beperkingen van het fysieke universum in de digitale wereld kunnen worden gebracht. Deze ontdekking maakt de uitvinding van Bitcoin uniek in vergelijking met alle digitale geldprojecten die ervoor kwamen. 

Toch heeft deze openbaring slechts aan de oppervlakte gekrabd van wat Bitcoin zou kunnen zijn. Er zijn een handvol academische papers verschenen die werkelijk inspirerend zijn. Ze bekijken Bitcoin niet simpelweg door de Oostenrijkse economische, financiële of cypherpunk-lens; eerder wijst elk iets unieks aan Bitcoin aan dat het meer maakt dan alleen geld. Bitcoin is inderdaad geld, maar het lijkt ook iets meer te zijn: een instrument dat wij mensen kunnen gebruiken om economie, de wereld om ons heen en misschien zelfs onszelf beter te begrijpen. Misschien is het niet zo dat Bitcoin meer is dan geld, maar is geld meer dan wat we eerder dachten. 

Voordat we in de verschillende academische artikelen duiken die hier zullen worden onderzocht, is het de moeite waard om uit te leggen wat het betekent dat Bitcoin een wetenschappelijk instrument is. Het kernidee is dat aspecten van Bitcoin, inclusief waarom het werkt, hoe het werkt en waarom mensen het waardevol vinden, dienen als een spiegel waarin we op onszelf kunnen reflecteren. Door Bitcoin te observeren, kunnen we inzichten verkrijgen in de menselijke natuur en het universum in het groot. 

Een vroeg voorbeeld van dit perspectief is te vinden in Nick Szabo's werk over de oorsprong van geld. In zijn artikel getiteld Shelling Out beschrijft Szabo geld als een teken van vertrouwen, waarbij dat vertrouwen voorkomt uit het vermogen van de grondstof om ondersteund te worden door fysiek werk (Szabo, 2002). Met andere woorden, geld kan functioneren omdat lokale mensen herkennen dat het object niet gemakkelijk kan worden vervalst, gezien zijn schaarste in de lokale omgeving. Dit maakt het mogelijk om het vertrouwd uit te wisselen omdat er weinig verwachting is dat zo'n zeldzaam item regelmatig kan worden vervalst. 

In veel vroege samenlevingen functioneerden objecten zoals schelpen als geld, niet simpelweg omdat mensen het erover eens waren dat ze waarde hadden, maar omdat hun schaarste de moeite weerspiegelde die nodig was om ze te verkrijgen. Omdat deze objecten moeilijk te produceren of te vervalsen waren, konden leden van de gemeenschap erop vertrouwen dat ze echt werk vertegenwoordigden dat in de fysieke wereld was ingebed.

Hier introduceert Szabo een concept van geld dat verschilt van de traditionele opvatting in de economische literatuur, die stelt dat geld zich ontwikkelde om het "dubbele coïncidentie van wensen"-probleem in ruileconomieën op te lossen. Szabo suggereert in plaats daarvan dat geld evolueerde als een betrouwbare manier om waarde over tijd en ruimte op te slaan en te verzenden vanwege het vertrouwen dat werd versterkt door de Proof of Work. Als uitvinder van Bit Gold, een conceptuele voorloper van Bitcoin, heeft Szabo mogelijk de observatie gebruikt van waarom Bitcoin waardevol is door Proof of Work om achteruit te extrapoleren en correct een belangrijk verhaal bloot te leggen over hoe geld zich antropologisch ontwikkelde. 

Op dezelfde manier wijst Jesse Myers, een ander persoon die in de Bitcoin-industrie werkt, op een gen dat, volgens zijn hypothese, mensen het vermogen gaf om schaarse activa te detecteren zodat we geld konden gebruiken, wat ons onderscheidt van onze Homo neanderthalensis-verwanten (Myers, 2025). Hier zijn twee mensen die Bitcoin gebruiken en observeren gestuit op inzichten in de menselijke economie en antropologie die eerder schijnbaar onopgemerkt bleven. In een tijdperk waarin Bitcoin niet bestond, waren academici grotendeels afhankelijk van logisch redeneren om menselijk gedrag gerelateerd aan economie af te leiden; nu hebben we Bitcoin als een nieuwe onderzoeksmethode.

Er zijn andere suggesties geweest dat Bitcoin kan dienen als een wetenschappelijk instrument. Bijvoorbeeld, natuurkundige Giovanni Santostasi, een van de eersten die opmerkte dat de prijs van Bitcoin een machtswet volgt, benadrukt regelmatig hoe dit gedrag onderzoek door een wetenschappelijke lens vereist. Een machtswet is een eenvoudige regel waarbij de ene hoeveelheid verandert in verhouding tot een andere verheven tot een constante exponent; wanneer de gegevens op een log-log-grafiek worden uitgezet, liggen ze op één lijn als een rechte lijn. Dit patroon verschijnt in veel natuurlijke systemen: de frequentie van aardbevingen neemt voorspelbaar af naarmate hun magnitude groeit, er zijn veel kleine steden maar slechts een paar zeer grote steden, en het metabolisme van een dier schaalt met zijn lichaamsmassa. Trends die machtswetten volgen zijn wijdverspreid in de natuur, energiesystemen en netwerken, maar worden meestal niet gevonden in financiële activa. Het zien van de prijs van Bitcoin die een machtswet volgt is intrigerend omdat het suggereert dat de dynamiek van Bitcoin mogelijk wordt gedreven door dezelfde brede, zelfversterkende krachten die deze diverse fenomenen van onze natuurlijke wereld vormgeven. Volgens Santostasi's onderzoek volgt niet alleen de prijs een machtswet, maar ook adressen versus tijd, prijs versus hashrate, hashrate versus tijd, prijs versus adressen, enz. (Santostasi, 2024) Deze lijn van wetenschappelijk onderzoek heeft het potentieel om ons veel te leren over hoe energiesystemen werken, hoe netwerken groeien en hoe menselijk gedrag functioneert. 

Een anekdotisch punt betreft een opmerking gemaakt door Michael Saylor, die betoogde dat Bitcoin economie mogelijk maakt om een harde wetenschap te worden. Overweeg hoe de harde wetenschappen (scheikunde, biologie, natuurkunde) kunnen worden bestudeerd en nauwkeurig gemeten omdat ze vertrouwen op concrete meetinstrumenten. Sociale wetenschappen daarentegen, zoals economie en sociologie, zijn traditioneel voornamelijk bestudeerd binnen de grenzen van mentale formuleringen, met beperkte middelen om hun onderwerp objectief te meten. Bitcoin verandert dit mogelijk door een echt meetinstrument te bieden voor economische activiteit en menselijk economisch gedrag. Het is de uitvinding van een vaste economische liniaal.

Dit alles gezegd hebbende, bestaan deze observaties naast academische literatuur die probeert Bitcoin te beschrijven buiten de lens van geld. Het eerste opmerkelijke werk is het MIT-proefschrift van majoor Jason P. Lowery van de United States Space Force, getiteld Softwar: A Novel Theory on Power Projection and the National Strategic Significance of Bitcoin (Lowery, 2023). In zijn proefschrift presenteert Lowery wat hij de Power Projection Theory noemt, die onderzoekt hoe, via de tweede hoofdwet van de thermodynamica, leven zichzelf organiseert richting de meest organisatorisch efficiënte dissipatie van energie. Meer specifiek gebruiken individuele eenheden van biologisch leven de projectie van energie (aangeduid als kracht) om energie te claimen voor verwerking (aangeduid als middelen). Dit kan worden geobserveerd vanaf het cellulaire niveau, waar het lipide-dubbellaagmembraan van een cel kracht projecteert om de buitenwereld van het interieur te scheiden, tot de manier waarop dieren geweld gebruiken om hun voedsel te verdedigen. In elk geval wordt energie naar buiten geprojecteerd om energie naar binnen te behouden. Het voortdurende conflict dat we in de natuur observeren over kracht en middelen, leven en dood, creatie en vernietiging, is de manier van het universum om te bepalen welke vormen van leven het meest geschikt zijn om de stroom van energie en entropie die fundamenteel is voor onze realiteit te faciliteren.

Lowery betoogt dat de menselijke samenleving niet vrijgesteld is van deze natuurregel. Hij wijst erop dat we het smakeloos vinden om krachtprojectie te gebruiken om middelen toe te wijzen; in plaats daarvan geven we de voorkeur aan abstracte krachtprojectie (woorden, civiele structuren, rechtbanken) om middelen toe te wijzen zonder fysieke kracht. Hoewel dit gunstig is voor de meeste mensen, toont de geschiedenis aan dat periodes van vrede onvermijdelijk worden gevolgd door oorlog, burgeroorlog of revolutie. De natuur begrijpt geen abstracte krachtprojectie, alleen fysieke krachtprojectie; uiteindelijk moet de toewijzing van fysieke middelen worden beantwoord met fysieke kracht.

In het proefschrift illustreert Lowery zijn krachtprojectiemodel door twee diersoorten: de wolf en het hert. De wolf moet, net als mensen, fysiek onderling vechten om te bepalen wie de alfa is en wie meer voedsel en partners verdient. Het hert heeft evolutionair geweien die kunnen worden gebruikt als krachtprojectie-instrumenten voor andere soorten, maar bij interne concurrentie raken ze alleen verstrengeld zonder elkaar te schaden. Lowery stelt dat Bitcoin de uitvinding is van het menselijke gewei: een manier om fysieke kracht (door mining) te gebruiken om middelen veilig te stellen en toe te wijzen zonder kinetisch geweld.

Dus, een soldaat in het Amerikaanse leger is, door zijn observatie van Bitcoin en reflectie op de natuurlijke wereld, gestuit op een wetenschappelijke ontdekking. Het is alsof Bitcoin deze soldaat hielp een aspect van zowel de natuurlijke wereld als de menselijke samenleving bloot te leggen. Het stelt een antwoord voor op waarom menselijke samenlevingen voortdurend betrokken zijn bij oorlog en geweld, ondanks dat de meeste mensen het verafschuwen, en suggereert dat de mensheid 's werelds meest diepgaande vredesmachine heeft ontdekt.

Naast het helpen begrijpen van macht en eigendom, lijkt Bitcoin ook een middel te zijn om taal te begrijpen. In Ella Hough's proefschrift Bitcoin: The Language for Discovering, Speaking, Settling, and Preserving Truth wordt Bitcoin beschreven als 's werelds eerste niet-soevereine, censuurbestendige en niet-extractieve taal (Hough, 2025). Haar proefschrift behandelt veel aspecten van academische analyse van onze taalsystemen. Ze merkt op dat mensen veel soorten talen hebben ontwikkeld (wiskunde, schrijven, code en geld) en benadrukt hoe gesproken taal en monetaire taal vergelijkbare eigenschappen delen. Beide kunnen worden gebruikt als technieken van onderdrukking, en Bitcoin zou problemen met betrekking tot het verlies van lokale taal en cultuur kunnen oplossen, dienend als een instrument om ons te helpen de realiteit beter te begrijpen zonder dat we de linguïstische taal van de ander hoeven te leren. 

Belangrijk is dat Hough onderscheid maakt tussen "communicatie" en "taal." Dieren communiceren, maar hun communicatie is statisch; bepaalde geluiden hebben vaste betekenissen. Menselijke taal daarentegen is vloeiend, dynamisch, adaptief en evolueert voortdurend om te dienen als "een pad, een katalysator en een systeem voor het communiceren van betekenis." Ze werkt verder uit dat taal verder gaat dan louter communicatie; het is onze "meest robuuste interface van de realiteit, niet alleen voor perceptie, maar voor actieve communicatie, interactie en gedeelde betekenis." Dus, Hough gebruikt niet alleen Bitcoin als een instrument om de aard van menselijke talen te begrijpen, maar stelt ook voor dat Bitcoin zelf een krachtige taal is die we kunnen gebruiken om de realiteit te interpreteren. Dit kan helpen verklaren waarom Bitcoin kan dienen als een instrument voor wetenschappelijke ontdekking: omdat het een taal is, en talen zijn instrumenten die we gebruiken om betekenis te communiceren en te interacteren met de realiteit.

De betekenis van dit idee mag niet worden overdreven, omdat het een nieuwe manier zou kunnen bieden om de studie van de natuurkunde zelf uit te breiden. Bitcoin: The Architecture of Time, door Jack en Nick, presenteert een vergelijkbare observatie: Bitcoin is niet louter een monetair systeem, maar een instrument waarmee we de natuurkunde van ons universum kunnen bestuderen (Jack & Nick, 2026). De auteurs betogen dat een kernbeperking in de natuurkunde is dat we proberen de aard van tijd te bestuderen terwijl we er altijd in bestaan. Omdat elk experiment zich binnen de tijd ontvouwt, kunnen we er niet buiten stappen om te testen of tijd echt continu of discreet is. Bijgevolg is tijd grotendeels als een aanname behandeld in plaats van iets dat direct meetbaar is.

Bitcoin kan echter de eerste gelegenheid bieden om tijd van buitenaf te bestuderen. In Bitcoin vloeit tijd niet continu; het vordert alleen wanneer een blok wordt gecreëerd door Proof of Work. Elk blok vertegenwoordigt een onomkeerbare handeling waarbij energie wordt omgezet in permanent grootboekgeheugen, waardoor een discrete en telbare "tik" van tijd ontstaat. Op deze manier onthult Bitcoin "de grensvoorwaarden die de natuurkunde altijd heeft aangenomen maar nooit kon benaderen binnen zijn eigen empirische beperkingen" (Jack & Nick, 2026). Door tijd te structureren als een reeks onomkeerbare geheugenverbintenissen binnen een begrensd systeem, suggereert het proefschrift dat tijd, behoud en informatie beter kunnen worden begrepen als producten van geregistreerde verandering in plaats van als gladde achtergrondparameters.

Overweeg de overeenkomsten die Bitcoin heeft met ons huidige begrip van natuurkunde. In de kwantummechanica bestaat een systeem in een superpositie van mogelijke toestanden totdat een meting het dwingt tot één bepaalde uitkomst. Schrödingers kat illustreert dit: vóór observatie wordt het systeem wiskundig weergegeven als een combinatie van "levende" en "dode" toestanden; eenmaal gemeten, blijft slechts één uitkomst fysiek gerealiseerd.

Een vergelijkbaar structureel patroon verschijnt in Bitcoin. De mempool vertegenwoordigt een begrensde set van geldige maar niet-vastgelegde transacties, die meerdere toelaatbare toekomsten belichamen die consistent zijn met het huidige grootboek. Deze transacties zijn echte voorstellen, maar ze maken nog geen deel uit van de geschiedenis. Miners voeren vervolgens Proof of Work uit door de nonce-ruimte te doorzoeken. Wanneer een geldige nonce wordt gevonden en een blok wordt geaccepteerd, wordt één specifieke configuratie van transacties onomkeerbaar vastgelegd in het grootboek. Op dat moment worden alternatieve configuraties uitgesloten tenzij de volledige thermodynamische kosten opnieuw worden betaald. Net zoals meting in de kwantummechanica één enkele echte gebeurtenis in de tijd oplevert, laat blokontdekking in Bitcoin een veld van geldige voorstellen samenvallen tot één concrete, behouden toestand die in het geheugen is geschreven.

Bitcoin deelt eigenschappen met het weefsel zelf van ons universum. Vanuit dit perspectief is het aannemelijk dat het dient als een middel voor ons om de aard van tijd te onderzoeken op een manier die we nog nooit eerder hebben gedaan. Waar een microscoop ons in staat stelde aspecten van fysieke objecten te ontdekken die eerder niet waren gezien, kan Bitcoin ons in staat stellen om tijd, voor het eerst, van buitenaf te bekijken.

Samenvattend lijkt het aannemelijk dat Bitcoin meer is dan alleen geld: het is een wetenschappelijk instrument. Dat gezegd hebbende, roept dit de vraag op of geld zelf louter een economisch instrument is, of iets meer. Misschien is geld een zeil, dat we gebruiken om te navigeren terwijl we de rivier van entropie doorkruisen. Deze entropiemotor lijkt te fungeren als een spiegel die ons laat reflecteren op onze eigen soort, terwijl het ook dient als een wetenschappelijk instrument dat ons helpt het omringende universum te begrijpen. Geld faciliteert mensen in het vervullen van onze biologische aard als dissipatieve structuren. Hoewel dit vanuit economisch standpunt voor de hand liggend kan lijken, kan het zich, naarmate geld technologisch evolueert, openbaren als een middel om dit op veel andere manieren te doen die eerder niet waren gerealiseerd. Hoe dan ook, Bitcoin is waarschijnlijk veel meer dan het oog lijkt.

Referenties

Hough, E. R. (2025). Bitcoin: The language for discovering, speaking, settling, and preserving truth (K. Basu (ed.)). Cornell University.

Jack & Nick. (2026). Bitcoin: The architecture of time. https://bitcoinlens.net/

Lowery, J. (2023). Softwar: A Novel Theory on Power Projection and the National Strategic Significance of Bitcoin: Lowery, Jason Paul: 9798371524188: Amazon.com: Books. Massachusetts Institute of Technology.

Myers, J. (2025, 8 april). Once-in-a-Species. Once-in-a-Species. https://www.onceinaspecies.com/p/once-in-a-species-73b

Santostasi, G. (2024, 20 maart). The Bitcoin Power Law Theory – Giovanni Santostasi. Medium. https://giovannisantostasi.medium.com/the-bitcoin-power-law-theory-962dfaf99ee9

Szabo, N. (2002). Shelling Out: The Origins of Money. Satoshi Nakamoto Institute. https://nakamotoinstitute.org/shelling-out/