Infrastructuuruitgaven dalen met 48% terwijl corruptieschandaal uitbetalingen vertraagt

Door Justine Irish D. Tabile, Senior Reporter

INFRASTRUCTUURUITGAVEN daalden in maart met 48% op jaarbasis als gevolg van lagere uitbetalingen en strengere processen in de nasleep van een corruptieschandaal rond overheidsprojecten.

In zijn meest recente uitbetalingsrapport van de nationale overheid (NG) meldde het Ministerie van Begroting en Beheer (DBM) dat de uitgaven aan infrastructuur en andere kapitaaluitgaven in maart daalden tot P59,1 miljard, vergeleken met P113,5 miljard in dezelfde maand in 2025.

Op maandbasis daalden de infrastructuuruitgaven ook met 11,1% ten opzichte van P66,4 miljard in februari.

"De daling werd grotendeels toegeschreven aan de lagere uitbetalingsprestaties van het Ministerie van Openbare Werken en Rijkswegen (DPWH) te midden van de lopende voltooiing van overgedragen projecten en de uitvoering van de begroting van het lopende jaar," aldus de DBM.

"De invoering van een strenger validatieproces voor factuurclaims om de projectkwaliteit en de waarde voor geld te waarborgen, bleef ook de bestedingsresultaten van het departement beïnvloeden."

De uitvoering van kapitaaluitgavenprojecten in het kader van het Herziene Moderniseringsprogramma van de Strijdkrachten van de Filipijnen van het Ministerie van Nationale Defensie hielp echter de daling van de uitgaven in maart te temperen, zo werd meegedeeld.

In het eerste kwartaal stortten de infrastructuuruitgaven met 43,5% in tot P147,8 miljard, tegenover P261,8 miljard een jaar eerder. Dit vertegenwoordigde slechts 11,6% van het jaarprogramma van de overheid.

Onder de Begroting van Uitgaven en Financieringsbronnen 2026 worden de kasbetaling van de nationale overheid voor infrastructuur en andere kapitaaluitgaven dit jaar verwacht P1,27 biljoen te bereiken. Dit sluit infrastructuursubsidies en aandelen voor staatsbedrijven en -instellingen uit, evenals infrastructuuroverdrachten aan lokale overheden.

De DBM schreef de daling in het eerste kwartaal toe aan basiseffecten van de vervroegde uitvoering van projecten vóór het verkiezingsverbod dat in dezelfde periode in 2025 werd ingevoerd, de voortgaande afwikkeling van verplichtingen uit voorgaande jaren, en strengere validatie en verwerking van factuurclaims.

Het departement gaf aan te verwachten dat de infrastructuuruitgaven in het tweede kwartaal zullen aantrekken naarmate instanties beginnen met het verplichten van middelen uit eerder vrijgegeven toewijzingen.

"Van infrastructuurdepartementen wordt eveneens verwacht dat zij gebruik maken van het zomerseizoen om bouwactiviteiten te versnellen," aldus het departement.

"Dit zal hopelijk een bestedingsmomentum opbouwen en bijdragen aan het herstel van de infrastructuuruitgaven in de tweede helft van het jaar."

CORRUPTIECHAOS
Tragere infrastructuuruitgaven begin dit jaar weerspiegelen onopgeloste governanceproblemen en de toenemend corruptiegedreven aard van het Filipijnse groeimodel, aldus Jose Enrique "Sonny" A. Africa, uitvoerend directeur van denktank IBON Foundation.

"De vertraging in de infrastructuuruitgaven is een rechtstreeks gevolg van het bureaucratische afschrikkingseffect van de corruptieschandalen rond overstromingsbeheersing en de 'pork barrel' vorig jaar," zei hij in een Viber-bericht.

"Instanties en wetgevers, die helemaal geen rol zouden mogen spelen in bestedingsbeslissingen, zijn veel voorzichtiger uit angst voor verscherpte controle op aanbestedingen, projectkwaliteit en aannemersrelaties."

Het land was vorig jaar verwikkeld in een corruptieschandaal waarbij overheidsfunctionarissen, wetgevers en aannemers werden gelinkt aan ondermaatse of niet-bestaande waterbeheersingsprojecten. De controverse vertraagde de overheidsuitgaven en drukte het investeerders- en consumentenvertrouwen, wat zich weerspiegelde in de onder de doelstelling liggende bruto binnenlands product (BBP)-groeicijfers die werden geregistreerd vanaf de tweede helft van 2025.

De neergang bleef aanhouden doordat de aanslepende gevolgen van het corruptieschandaal werden versterkt door stijgende olieprijzen als gevolg van de Midden-Oostenoorlog, waardoor de economie in het eerste kwartaal slechts met 2,8% groeide. Dit was trager dan de groei van 5,4% in hetzelfde kwartaal van vorig jaar en 3% in het vierde kwartaal van 2025.

De heer Africa voegde eraan toe dat de "stijgende politieke temperatuur" mogelijk bijdraagt aan vertragingen bij de uitvoering van projecten, omdat de regering haar controle over infrastructuurbudgetten zou kunnen gebruiken om de politieke oppositie te verlammen.

"Deze corruptie- en patronagegerelateerde verstoring van het begrotingsproces wordt ook verergerd door fiscale druk die snel aan de oppervlakte komt," zei hij. "De staatsschuld is in het eerste kwartaal van het jaar al gestegen tot 65,2% van het BBP, wat het hoogste niveau in 20 jaar nadert, toen het in 2005 65,7% bereikte."

Desalniettemin verwacht de heer Africa dat de uitgaven in het tweede kwartaal zullen aantrekken.

"Toch is er weinig reden om te verwachten dat de infrastructuuruitgaven sterk of duurzaam genoeg zullen zijn om de totale groei substantieel te stimuleren, die al sinds 2017 in een structurele vertraging verkeert."

De overheid kan ook worden gedwongen haar middelen te herbestemmen naar brandstofsubsidies en andere sociale bijstand om op de olieschok te reageren, voegde hij eraan toe.

"Als dat het geval is, kunnen de infrastructuuruitgaven niet alleen worden beknot door corruptiegerelateeerde verlamming, maar ook door een herprioritering onder opkomende omstandigheden van geopolitieke en oliemarktinstabiliteit."

Ser Percival K. Peña-Reyes, een senior onderzoeksfellow aan het Ateneo Center for Economic Research and Development, zei dat de scherpe daling van de infrastructuuruitbetalingen kan worden toegeschreven aan basiseffecten, de timing van projectvoltooiing en uitvoeringsvertragingen.

"De vooruitzichten voor de Filipijnse infrastructuuruitgaven in het tweede kwartaal van 2026 wijzen op een geleidelijk herstel, maar zijn over het geheel genomen nog relatief zwak," zei hij via Facebook Messenger.

"Economen verwachten over het algemeen een sterkere opleving in de tweede helft van 2026, in plaats van een onmiddellijk herstel in het tweede kwartaal. Dit komt doordat governance-hervormingen en strengere antikorruptiecontroles naar aanleiding van de waterbeheersingscontroverse de goedkeuring van projecten en betalingen hebben vertraagd."

Als de uitgaven echter niet herstellen, kan dit wegen op de vooruitzichten van de economie, aangezien openbare bouw een van de belangrijkste groeimotoren van het land is.

"Economen hebben gewaarschuwd dat als de infrastructuuruitbetalingen het tweede kwartaal depressief blijven, de kwartaalgroei van het BBP onder het overheidsdoel zou kunnen uitkomen, tenzij consumptie en export de zwakte compenseren," zei hij.

"Tegelijkertijd merken sommige analisten op dat striktere projectscreening en antikorruptiecontroles de groei tijdelijk kunnen vertragen, maar op de langere termijn de bestedingsefficiëntie en projectkwaliteit kunnen verbeteren."