Skąd jeszcze zależne od Bliskiego Wschodu Filipiny mogą pozyskać swoją ropę?

Miesiąc po tym, jak Stany Zjednoczone i Izrael po raz pierwszy rozpoczęły tzw. „uderzenie wyprzedzające" przeciwko Iranowi, a następnie po kryzysie cen ropy naftowej na świecie, filipińska sekretarz spraw zagranicznych Maria Theresa Lazaro rozmawiała ze swoim irańskim odpowiednikiem, Seyedem Abbasem Araghchim, aby zapewnić bezpieczny przejazd dla „statków pływających pod banderą filipińską, źródeł energii i wszystkich filipińskich marynarzy" wzdłuż Cieśniny Ormuz. To tutaj codziennie przepływa jedna piąta światowej ropy naftowej. 

Jednak wszelkie możliwe pozytywne efekty — pod względem dostaw lub obniżenia cen ropy w kraju — raczej nie będą widoczne ani odczuwalne od razu. 

W końcu to zazwyczaj nie statki pływające pod banderą filipińską przewożą ropę naftową z Zatoki Perskiej do rafinerii w Azji, zanim produkty rafineryjne zostaną następnie dostarczone na Filipiny. Te rafinerie znajdują się m.in. w Korei Południowej, Japonii, Chinach i Singapurze.

Zanim wybuchły działania wojenne w zatoce, Filipiny pozyskiwały prawie całą swoją ropę z Bliskiego Wschodu — większość przepływała przez Cieśninę Ormuz. Iran uzyskał niemal pełną kontrolę nad przejściem przez cieśninę. Teheran od tego czasu zezwolił na ograniczony dostęp statkom pływającym pod banderą „niewrogiego kraju". 

W przemówieniu pod koniec marca 2026 roku do narodu, który widział podwojenie cen paliwa od początku wojny w zatoce, prezydent Ferdinand Marcos Jr. powiedział: „Jestem bardzo pewny siebie mówiąc, że mamy wystarczające zapasy. Będziemy nadal pozyskiwać te dostawy. I nie sądzę, aby był jakiś problem. Sa aming analysis, wala tayong problema para sa supply ng petrolyo at saka ng mga petroleum products." 

(Według naszej analizy nie mamy problemu, jeśli chodzi o dostawy ropy naftowej i produktów naftowych.) 

Źródła Rapplera powtarzają to samo zdanie — że administracja nie jest tak zaniepokojona tym, skąd pozyskać produkty naftowe, jak łagodzeniem gwałtownego wzrostu światowych cen ropy. Dotychczasowa odpowiedź rządu polegała na dostarczaniu pomocy kluczowym sektorom, które są najbardziej narażone na wzrost cen paliwa.

Więc gdzie kraj w rocznym kryzysie energetycznym narodowym znajdzie swoją ropę? 

Rosja była jednym z pierwszych alternatywnych źródeł.

Przed końcem marca Filipiny otrzymały przesyłkę 700 000 baryłek ropy naftowej z Rosji skonsygnowaną do Petronu, tylko dlatego, że prezydent USA Donald Trump wydał miesięczne zwolnienie dla rosyjskiej ropy już unieruchomionej na morzu. 

O ile Trump nie przedłuży zwolnienia, będzie ono obowiązywać do połowy kwietnia. Od czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku Stany Zjednoczone i kilka innych krajów G7 nałożyły sankcje na rosyjską ropę. 

Naruszenie sankcji amerykańskich może skutkować karami finansowymi dla firm, możliwym zamrożeniem aktywów w amerykańskich bankach i utratą dostępu do amerykańskiego systemu bankowego, między innymi. 

Lazaro, podczas briefingu medialnego 25 marca, powiedziała, że „miały miejsce pewne działania" w celu „wystąpienia o zniesienie sankcji na możliwy eksport z Rosji". Lazaro odmówiła podania dalszych szczegółów, mówiąc, że jest to do załatwienia przez Departament Energii. 

Wysłannik Manili w Waszyngtonie, kuzyn Marcosa ambasador Jose Manuel Romualdez, wcześniej powiedział, że ambasada pracuje nad uzyskaniem „zwolnień lub wyjątków na zakup ropy z krajów objętych sankcjami USA". USA nakładają sankcje o różnym stopniu na kilka krajów wydobywających ropę, w tym Rosję, Iran, Wenezuelę, Syrię i Libię. 

Przed wydaniem tymczasowego zwolnienia dla rosyjskiej ropy już na morzu w połowie marca, USA tymczasowo zezwoliły Indiom na zakup rosyjskiej ropy, która również została załadowana na statki utknięte na morzu.

Jak wyglądałoby zwolnienie lub wyjątek? 

Według źródeł rządowych i biorąc pod uwagę to, co niewiele Lazaro powiedziała publicznie, Filipiny chcą negocjować albo możliwe przedłużenie tego istniejącego zwolnienia dla rosyjskiej ropy, albo jeszcze szerszy wyjątek specyficzny dla samej Manili. 

Najwięksi producenci ropy

Na całym świecie ambasadorowie Manili zostali poinstruowani, aby skontaktować się z kluczowymi krajami w celu zabezpieczenia dostaw dla potrzeb energetycznych kraju. DFA robi to samo w Manili, kontaktując się również z wysłannikami tych krajów. Lazaro odmówiła nazwania tych krajów. 

Według amerykańskiej Administracji Informacji Energetycznej (EIA), to USA znalazły się na szczycie listy światowych producentów ropy w 2023 roku, produkując prawie dwa razy więcej niż drugi pod względem wielkości producent ropy Arabia Saudyjska i trzecia na liście Rosja. Trzy największe kraje produkujące ropę w 2023 roku — USA, Arabia Saudyjska i Rosja — odpowiadały za jedną trzecią światowej produkcji ropy. Te same liczby utrzymały się w 2024 roku, na podstawie raportu Instytutu Energetycznego (EI).

Pierwsza 10 producentów ropy, nadal według EIA to:

1. Stany Zjednoczone
2. Arabia Saudyjska
3. Rosja
4. Kanada
5. Chiny
6. Irak
7. Brazylia
8. Zjednoczone Emiraty Arabskie
9. Iran
10. Kuwejt

Większość amerykańskiej ropy naftowej trafia do Europy, Kanady i Singapuru, na podstawie raportu EI z 2024 roku. Amerykańska rafinowana ropa natomiast trafia głównie do krajów Ameryki Południowej i Środkowej, a także do najbliższych sąsiadów Meksyku i Kanady, według raportu EI z 2024 roku.

USA są sojusznikiem traktatowym Filipin, chociaż jak dotąd — poprzez oświadczenia Romualdeza i Lazaro — jest jasne, że amerykańska pomoc może przyjść w formie pomocy w dostępie do ropy z innych krajów, a nie z samych USA.

Większość kanadyjskiej ropy naftowej i rafinowanej ropy trafia do USA.

Chiny, północny sąsiad Manili, są gotowe przedłużyć zakaz eksportu rafinowanego paliwa, według Reutersa. Niektóre „wyjątki" mogą zostać przyznane dla „krajów w regionie, które poprosiły o pomoc", w tym Bangladeszu, Myanmaru, Sri Lanki, Malediwów i Wietnamu, według tego samego raportu Reutersa.

Pekin, największy na świecie importer ropy, który pozyskuje głównie z Bliskiego Wschodu, był jednym z najbardziej izolowanych od wzrostu światowych cen ropy, dzięki dziesięcioleciom planowania i ogromnym zapasом ropy, powiedział Reuters.

Filipiny utrzymują dobre stosunki dyplomatyczne z resztą 10 największych krajów produkujących ropę, w tym z Irakiem. Ostatnie znaczące spotkanie dwustronne między tymi dwoma krajami odbyło się w Manili w 2023 roku podczas 8. Wspólnego Spotkania Komisji Filipiny-Irak.

Więzi Manili ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi są szczególnie silne, z podpisaniem umowy o wolnym handlu w styczniu 2026 roku. Jednak przesyłki ropy z Arabii Saudyjskiej, Iraku i ZEA zazwyczaj przechodzą przez Cieśninę Ormuz.

Spośród trzech krajów Zatoki Perskiej, dwa mają alternatywne sieci do transportu ropy naftowej — sieć rurociągów wschód-zachód Arabii Saudyjskiej i rurociąg ropy naftowej Abu Dhabi w ZEA, według CNBC.

Poza bezpośrednim dostępem do ropy

Możliwa współpraca dwustronna w pomaganiu zabezpieczeniu potrzeb energetycznych Filipin nie ogranicza się do bezpośredniego dostępu do ropy naftowej kraju produkującego ropę do rafinowanej ropy. Niektórzy wysłannicy w innych krajach kontaktowali się na przykład z firmami żeglugowymi lub energetycznymi z siedzibą w krajach, w których są oddelegowani, aby znaleźć nowe sposoby dostarczania ropy — obejmującej zarówno ropę naftową, jak i produkty naftowe — na Filipiny. 

Wraz z działaniami wojennymi między USA, Izraelem i Iranem nie wykazującymi bezpośrednich oznak ustępowania, plany Filipin zakładają, w większości, konieczność znalezienia źródeł poza Bliskim Wschodem, według źródeł rządowych. 

Jak powiedział sam Marcos, jego administracja nie postrzega dostaw ropy jako największego problemu. Pomimo zmniejszonego przepływu ropy z zatoki, źródła są pewne, że Manila znajdzie stabilne dostawy — czy to ropę naftową, która następnie zostanie rafinowana przez Petron, czy rafinowane produkty z innych pobliskich rafinerii. 

Gwałtowny wzrost cen tych produktów naftowych to inna sprawa — taka, do której menedżerowie ekonomiczni będą musieli znaleźć rozwiązanie, oprócz ukierunkowanych dotacji, które egzekutywa zaczęła wprowadzać.

Miesięczna wojna najwyraźniej również skłoniła Marcosa do dalszego forsowania proponowanego przez kraj „resetu" stosunków dwustronnych z Chinami, których rozległe roszczenia na Morzu Południowochińskim wkraczają w filipińską wyłączną strefę ekonomiczną i obiekty, do których Manila również rości pretensje.

Marcos wyraził otwartość na wspólne rozmowy energetyczne z Pekinem. – Rappler.com