MANILA, Filipiny – Ledwie miesiąc po rozpoczęciu nowego roku ambasada chińska na Filipinach zdołała rozpocząć konflikty lub próbowała zaangażować się w bardzo publiczne wojny słowne z komandorem Filipińskiej Straży Przybrzeżnej (PCG), generałem marynarki wojennej, dwoma członkami Izby Reprezentantów, filipińskim senatorem oraz radą, w której prawie wszyscy członkowie należą do władzy wykonawczej. 

W liście do ministra spraw zagranicznych Tess Lazaro senatorka Risa Hontiveros, sojuszniczka ustawodawców, z którymi ambasada chińska rozpoczęła konflikty, zwróciła się o „wyjaśnienie i zdecydowane działanie" po tym, jak opublikowano wpisy „publicznie [atakujące i szkalujące]" komandora Jaya Tarriela, rzecznika PCG ds. Zachodniego Morza Filipińskiego.

Hontiveros wskazała na „niepokojący wzorzec podobnych publicznych ataków ze strony ambasady chińskiej" przeciwko senatorowi Francisowi Pangilinanowi, posłance Leili de Lima, kontradmirałowi Royowi Vincentowi Trinidadowi oraz Narodowej Radzie Morskiej. 

Ambasada wydała również publiczne oświadczenia skierowane do Akbayan, partii, do której należy Hontiveros, oraz jej przedstawiciela w Izbie, Chela Diokno. 

Ministerstwo Spraw Zagranicznych Chin również przyłączyło się do sporu, a jego rzecznik w Pekinie ostrzegł Filipiny, że „zapłacą cenę za swoje wykroczenia" w związku z domniemaną „kampanią dezinformacji i oszczerstw przeciwko Chinom" prowadzoną przez Tarriela.

Wspierając Tarriela

Prośby senatorki Hontiveros są jasne: chce wiedzieć, czy departament komunikował się z ambasadą, ustalił, czy ich działania mieszczą się w ramach zasad i norm Konwencji Wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych, oraz jakie „środki departament zamierza podjąć, aby zapewnić, że zagraniczne misje dyplomatyczne na Filipinach szanują granice postępowania dyplomatycznego i powstrzymają się od celowania w filipińskich urzędników". 

Departament Spraw Zagranicznych (DFA) wydał odpowiedź — ale na naganę ministerstwa spraw zagranicznych wobec Tarriela w środę, 21 stycznia. „DFA potwierdza swoje wsparcie dla publicznie wybranych urzędników i instytucji rządowych wykonujących swoje prawne obowiązki w obronie filipińskiej suwerenności, praw suwerennych i jurysdykcji", powiedział departament. 

„DFA powtarza, że różnice między państwami najlepiej rozwiązywać za pośrednictwem ustalonych kanałów dyplomatycznych, a nie poprzez publiczne wymiany", dodano. DFA nie powiedziało, czy złożono kontrprotesty. Nie ujawniło również szczegółów żadnych dyskusji, jeśli takie były, z ambasadą chińską.

Chociaż z pewnością nie jest to pierwszy raz, kiedy ambasada chińska na Filipinach jest zarówno stanowcza, jak i zuchwała w obronie tego, co nazywa swoją ojczyzną, to tempo, specyfika i rytm jej nowo odkrytej energii „wilczego wojownika" są nowe. 

„Jako ambasador będę zdecydowanie chronić interesy narodowe i godność, jednocześnie służąc jako pomost zapewniający, że stosunki chińsko-filipińskie zmierzają ku stabilności, a nie pogorszeniu, oraz że oba narody zbliżają się do siebie, a nie oddalają. Wiem, że zadanie przede mną jest wymagające, ale pozostaję pewny siebie i oczekuję silnego wsparcia ze wszystkich stron", powiedział ambasador Chin w Manili Jing Quan podczas noworocznego spotkania medialnego 20 stycznia. 

Jego przemówienie nosiło trafny tytuł „Współpraca ponad różnicami na progu drugiego pięćdziesięciolecia stosunków chińsko-filipińskich". 

Jing uznał „bardziej wyraźne" spory morskie między Pekinem a Manilą, mówiąc jednocześnie, że Chiny miały spory z innymi narodami (wymienił Indie, Wietnam i Japonię), gdzie znaleziono rozwiązania lub napięcia zarządzano „poprzez dialog".

„Wierzę, że Chiny i Filipiny również mają zdolność i mądrość do prawidłowego zarządzania naszymi różnicami", powiedział.

Być może to tutaj uwidacznia się polityczny zmysł byłego drugiego urzędnika Pekinu w Waszyngtonie. Podczas gdy ambasada pod jego nowym kierownictwem rozpoczęła konflikty z niektórymi instytucjami, podjęła również wysiłki, aby pogodzić się z innymi. 

Skomplikowane relacje

Nowy ambasador był gościem Pierwszej Damy na lunchu pod koniec grudnia 2025 roku, wraz z wybitnymi filipińsko-chińskimi przywódcami. Później pojawił się prominentnie w zrzucie zdjęć z Vin d'honneur Pierwszej Damy, będąc drugim zdjęciem zaraz po Charlesie Brownie, wysłanniku Papieża do Manili i dziekanie korpusu dyplomatycznego.

„Żaden z filipińskich przyjaciół, których spotkałem, nie ma nadziei, że nasze dwa kraje wejdą w konflikt. Chiny również nie. Każdy konflikt nieuchronnie zaszkodziłby długoterminowym relacjom między dwoma sąsiadującymi krajami", powiedział. 

Nowy ambasador przedstawił wzrost Chin nie jako „zagrożenie", ale „szansę" dla Manili. Niektóre sektory filipińskiego rządu, szczególnie te zajmujące się handlem i inwestycjami, z pewnością postrzegają Pekin jako szansę. To jeden z najprostszych sposobów wyjaśnienia przyznania przez Filipiny dwutygodniowego bezwizowego wjazdu dla obywateli chińskich.  

„Najlepszą opcją jest usiąść do rozmów i rozwiązań w sposób dyplomatyczny. Obecnie dyplomaci z obu stron pracują nad tym celem i już osiągnęli wstępny konsensus w sprawie mapy drogowej do następnego etapu dialogu i negocjacji", powiedział Jing, nie wdając się w szczegóły. 

Urzędnicy ds. bezpieczeństwa są jednak znacznie bardziej sceptyczni wobec Pekinu.

Dwustronne stosunki filipińsko-chińskie nigdy nie były łatwe — szczególnie w ciągu ostatniej dekady, odkąd Manila pozwała Pekin do sądu i wygrała Orzeczenie Arbitrażowe z 2016 roku. Nie będzie łatwiej, gdy USA, jedyny sojusznik Manili w ramach traktatu, wyrzuca przez okno sławny międzynarodowy porządek oparty na zasadach.

W Davos wczesnym rankiem w środę, 21 stycznia (czas Manili), kanadyjski premier Mark Carney wygłosił śmiałe przemówienie, wzywając średnie mocarstwa do zjednoczenia się wobec supermocarstw, które bardziej niż kiedykolwiek wcześniej lekceważą zasady.

Wyzwanie dla średnich mocarstw

„Świat fortec będzie uboższy, bardziej kruchy i mniej zrównoważony. I jest jeszcze jedna prawda — jeśli wielkie mocarstwa porzucą nawet pozory zasad i wartości dla nieskrępowanego dążenia do swojej władzy i interesów, zyski z transakcjonalizmu staną się trudniejsze do powielenia. Hegemoni nie mogą nieustannie monetyzować swoich relacji. Sojusznicy będą się dywersyfikować, aby zabezpieczyć się przed niepewnością", powiedział Carney, kilka dni po tym, jak Kanada podpisała strategiczne partnerstwo z Chinami.

Średnie mocarstwa, powiedział kanadyjski premier, powinny „przestać przywoływać międzynarodowy porządek oparty na zasadach, jakby nadal funkcjonował zgodnie z reklamą". 

„Nazwijmy to tym, czym jest — systemem intensyfikującej się rywalizacji wielkich mocarstw, gdzie najpotężniejsi realizują swoje interesy, wykorzystując integrację ekonomiczną jako przymus. Oznacza to konsekwentne działanie, stosowanie tych samych standardów do sojuszników i rywali. Gdy średnie mocarstwa krytykują zastraszanie ekonomiczne z jednego kierunku, ale milczą, gdy pochodzi ono z innego, zachowujemy znak w oknie", dodał.

Przemówienie Carneya następuje zaledwie dwa lata po tym, jak prezydent Filipin Ferdinand Marcos Jr., w szeroko chwalonym przemówieniu programowym, wezwał średnie mocarstwa podczas Dialogu Shangri-la do zjednoczenia się za międzynarodowymi normami i multilateralizmem w celu określenia przyszłości regionu Indo-Pacyfiku. 

Od Australii po Singapur, wezwanie dotyczyło tego, aby Filipiny i ich sąsiedzi kształtowali swoją przyszłość poprzez zjednoczenie się, w przeciwieństwie do pozwolenia supermocarstwom i ich rosnącej konkurencji dyktować kierunek i tempo spraw. 

Przemówienia i oświadczenia Marcosa miały wtedy w sobie optymizm, nawet gdy ostrzegały przed zagrożeniami otaczającymi nie tylko Filipiny, ale cały region. W dzisiejszych czasach nie ma prawie żadnego powodu do optymizmu — krajowo, regionalnie czy międzynarodowo. 

Jak więc Filipiny powinny zrównoważyć supermocarstwa na swoim podwórku w obliczu „nowego porządku światowego"? 

Choć może to brzmieć banalnie, dyplomacja jest kluczem. Owocne jest również rozszerzanie i poprawianie więzi — nie tylko z supermocarstwami, ale z większym światem średnich mocarstw poza nimi. 

„Przyjaciele Chin mogą być również przyjaciółmi USA. A przyjaciele USA mogą być również przyjaciółmi Chin. To nie jest gra o sumie zerowej. Filipiny nie muszą wybierać stron, ani polegać na jednej, aby przeciwstawić się drugiej. Jak inne kraje ASEAN, mogą utrzymywać dobre stosunki zarówno z Chinami, jak i Stanami Zjednoczonymi", powiedział Jing. 

Chiński wysłannik wezwał również filipińskie media, aby „przestrzegały obiektywizmu i sprawiedliwości, pozwalały społeczeństwu słyszeć autentyczne głosy ze wszystkich stron, a nie tylko z jednej strony, i odgrywały pozytywną rolę w promowaniu przyjaźni chińsko-filipińskiej i poprawie stosunków dwustronnych". 

Dziennikarstwo „wszystkich stron" jest jednak przestarzałe, a nawet niebezpieczne — szczególnie w obszarze dezinformacji i dezinformacji, oraz gdy nawet osoby lub instytucje władzy są zmotywowane i ośmielone do kłamstwa lub upiększania. – Rappler.com