Vào năm 2004, tìm kiếm món ăn Philippines tại Nhật Bản đồng nghĩa với việc phải biết nơi nào để tìm — và hỏi ai. Chúng ẩn khuất trong những căn phòng phía sau của các omise (cửa hàng) nhỏ, vừa là tạp hóa vừa là trung tâm cộng đồng, hầu như vô hình với người Nhật. Những nơi đó dành cho "chúng tôi" — những người nhớ nhà, những người chăm chỉ, và những ai biết cánh cửa nào không có biển hiệu sẽ dẫn đến tô sinigang (canh chua Philippines) bốc hơi nghi ngút.

Giờ đây, bước sang chương thứ hai của cuộc sống tại Tokyo đã được tám năm, bức tranh đó đã bắt đầu thay đổi, dù còn chậm chạp. Khi chúng ta kỷ niệm Tháng Ẩm thực Philippines, tôi thấy cộng đồng đang dần dịch chuyển từ vùng ngoại vi xa xôi đến một sự hiện diện rõ ràng hơn. Sự thay đổi này thể hiện rõ nhất trong không gian ăn uống của chúng ta — từ sự ấm cúng mang tính sinh tồn của những omise kiểu cũ đến niềm tự hào vùng miền ngày nay, và những khái niệm bistro có chủ đích hơn đang dần xuất hiện.

Một góc nhìn so sánh

Hành trình của tôi với tư cách là một luật sư đã đưa tôi qua nhiều "hòn đảo" — Philippines, Nhật Bản và Vương quốc Anh. Trong thời gian ở London, tôi chứng kiến một cảnh quan ẩm thực Philippines sôi động đã thực sự vươn ra thế giới. Từ sự tinh tế trong phong cách phục vụ của Kasa and Kin gần Oxford Street đến tinh thần "lutong bahay" (đồ ăn nhà làm) không che giấu của Coco's Lounge ở Tây Bắc London, ẩm thực của chúng tôi đã trở thành một phần được tôn vinh trong bức tranh đa dạng của thành phố đó.

Có lẽ biểu tượng nhất là ngôi nhà cố định của Jollibee tại quảng trường Leicester Square huyền thoại. Mỗi khi cảm giác sống xa nhà một mình quá nặng nề, hay khi màn sương London trở nên lạnh giá, tôi lại tìm đường đến mặt tiền đỏ-vàng quen thuộc ấy.

Không chỉ vì hương vị quen thuộc của Chickenjoy hay Jolly Spaghetti. Mà còn vì bầu không khí. Bước vào bên trong có cảm giác như đang trở về Philippines dù chỉ trong một khoảnh khắc. Nhưng điều khiến tôi không kém phần ấn tượng là đám đông: người dân địa phương từ đủ mọi tầng lớp, xếp hàng bên cạnh chúng tôi. Nhìn họ thưởng thức món ăn của chúng tôi khiến lòng tôi tràn ngập tự hào và giúp tôi nhận ra rằng văn hóa của chúng tôi không chỉ dành riêng cho chúng tôi, mà là điều mà người khác cũng có thể bước vào và cảm thấy như ở nhà. (ĐỌC THÊM: [BizSights] Lập luận cho món gà rán Pinoy)

Trở lại Nhật Bản, sự tương phản thật rõ nét. Dù cộng đồng của chúng tôi không nhỏ, ẩm thực của chúng tôi vẫn còn đại diện quá ít so với những nhà hàng Thái hay Việt Nam hiện diện khắp nơi trên mọi góc phố.

Từ sinh tồn đến kể chuyện

Những omise kiểu cũ — carinderia (quán ăn nhỏ) trong khu phố — được xây dựng trên nền tảng thực dụng. Những nơi này được định hình bởi bàn tiệc buffet rộng lớn và máy hát karaoke. Như Johndy Zinampan, chủ nhân của Bananas Bistro và là người bạn thân của tôi, chia sẻ: "Mục tiêu rất đơn giản: đồ ăn giá rẻ, no bụng, phục vụ nhanh. Không trang trọng, thiết thực, đôi khi hỗn loạn, nhưng luôn gắn chặt với cộng đồng." Trong những không gian đó, đồ ăn và tiếng hát là vũ khí chống lại nỗi cô đơn khi sống xa quê hương.

Trước làn sóng hiện đại, những trụ cột mang tính thể chế như New Nanay's ở Roppongi, New Nene's Kitchen ở Akabane và Ana's Restaurant ở Saitama đã gắn kết cộng đồng lại. Những "Nanays" (những người mẹ) này đã biến việc nấu ăn tại nhà thành một di sản chuyên nghiệp, tạo ra những không gian nơi các gia đình có thể tụ họp để thưởng thức hương vị thực sự của quê hương.

LỄ MỪNG. Tại New Nene's Kitchen, một trong những "quảng trường làng" nguyên bản của chúng tôi ở Tokyo, mọi dịp đều có chỗ đứng — sinh nhật, đám cưới, Giáng sinh, hay đơn giản là được ở bên nhau. Với nhiều người Philippines ở Tokyo, đây là nơi cuộc sống được tôn vinh. Ảnh do New Nene's Kitchen cung cấp.

Niềm tự hào vùng miền đang lan tỏa

GRILLING. Barrio Grill mang hương vị Bacolod đến Nhật Bản. Ảnh do Pau Apsay Aquino, chủ nhân của Barrio Grill cung cấp.

Câu chuyện ẩm thực của chúng tôi cũng ngày càng trở nên đặc sắc hơn. Chúng tôi đang vượt ra ngoài món adobo thông thường để hướng đến những biểu đạt vùng miền riêng biệt. Barrio Grill ở Chiba là một ví dụ điển hình, mang hương vị khói của Bacolod đến Nhật Bản. Món kansi và inasal của Pau Apsay Aquino thể hiện trình độ tay nghề đã giúp Barrio Grill giành danh hiệu "Gian hàng xuất sắc nhất" tại Lễ hội Philippines hai năm liên tiếp.

ANGEL. Juri Kajiwara chụp ảnh trước Angel's Kitchen, nhà bếp di động Philippines mang hương vị Philippines đến khắp Fukuoka. Ảnh do Juri Kajiwara cung cấp.

Sự lan tỏa này vượt ra ngoài vùng đồng bằng Kanto. Tại Fukuoka, nơi tôi từng sinh sống, Juri Kajiwara đã tiên phong với Angel's Kitchen, một nhà hàng Philippines di động mang hương vị của quê hương đến với những con phố Kyushu. Xe bán thức ăn của cô phản ánh sự năng động hiện đại của cộng đồng người Philippines ở nước ngoài — linh hoạt, hiện diện rõ ràng và giới thiệu đến công chúng Nhật Bản những hương vị mà họ có thể chưa từng biết đến.

Bananas: Một cánh cửa mới 

Nếu omise là về sự sinh tồn, thì bistro Philippines hiện đại là về sự có chủ đích. Tại Bananas Bistro ở Shinjuku, mục tiêu là thu hẹp khoảng cách văn hóa. "Ý tưởng," Johndy giải thích, "là tạo ra một không gian nơi ẩm thực Philippines có thể đứng ngang hàng với những nền ẩm thực được tôn trọng khác tại Tokyo — được trình bày với sự chăm chút như bạn kỳ vọng từ một bistro Pháp tốt."

PARTY. Tại Bananas Bistro, quảng trường làng mới, cựu sinh viên UP tại Nhật Bản cùng nhau tổ chức tiệc Năm mới — nơi cộng đồng vẫn thân quen dù cách xa quê nhà.

Bản thân cái tên cũng là một cây cầu. Chuối Philippines là mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của chúng tôi sang Nhật Bản và là thực phẩm quen thuộc tại đây. "Đó là một điểm khởi đầu nhẹ nhàng," anh nói, "một cách tinh tế để mời gọi mọi người bước vào." Tại Bananas, "linh hồn" vẫn giữ nguyên bản sắc, nhưng cách trình bày được thiết kế để dễ tiếp cận với thực khách Nhật Bản có thể đang thử sisig lần đầu tiên. Đó là sự chuyển tiếp từ sự ấm áp ồn ào của quán karaoke sang một trải nghiệm ẩm thực được chắt lọc hơn.

¹

QUẢNG TRƯỜNG LÀNG MỚI. Bananas Bistro báo hiệu diện mạo mới của ẩm thực Philippines tại Nhật Bản — bắt nguồn từ những hương vị truyền thống, nhưng được trình bày với tinh thần mới. Với mặt tiền chào đón (bên phải), Bananas Bistro là một phần của sự hiện diện Philippines mới, rõ ràng hơn tại Nhật Bản. Nơi này tái tưởng tượng quảng trường làng mới, nơi ẩm thực Philippines tại Nhật Bản dịch chuyển từ những không gian ẩn khuất sang những nội thất có chủ đích và mang tính chào đón. Ảnh do Johndy Zinampan, chủ nhân của Bananas Bistro cung cấp.

Giữa những hòn đảo, ngay cả món tráng miệng cũng trở thành cây cầu. Halo-halo và ube, được thưởng thức tại Bananas Bistro. Ảnh do Johndy Zinampan, chủ nhân của Bananas Bistro cung cấp.
Lumpia, tahong, kare-kare, sisig — những hương vị Philippines truyền thống, được phục vụ tinh tế tại Bananas Bistro. Ảnh do Johndy Zinampan, chủ nhân của Bananas Bistro cung cấp.

Chân trời khát vọng 

Dù chúng ta đang ăn mừng những bước tiến này, chúng ta vẫn đang ở giai đoạn đầu. Ẩm thực Philippines tại Nhật Bản còn lâu mới trở thành cái tên quen thuộc trong từng gia đình, nhưng đã có sự kỳ vọng vào những gì sẽ đến. Thời gian của tôi tại các trung tâm toàn cầu khác đã cho tôi thấy những gì là có thể. Đây vẫn là ước nguyện và sứ mệnh thiết tha của tôi — được thấy nhiều nhà hàng Philippines hơn, Jollibee (tất nhiên rồi) và những thương hiệu Philippines được yêu mến khác thiết lập ngôi nhà vĩnh cửu tại đây. Nhìn thấy họ và "Con ong đỏ" ở trung tâm Tokyo sẽ là tín hiệu mạnh mẽ rằng văn hóa của chúng tôi đã cuối cùng tìm được vị trí của mình trong cuộc sống thường nhật của người Nhật.

Một di sản trên đĩa ăn

Sự tiến hóa này là câu chuyện về sức kiên cường. Như Johndy nói: "Văn hóa Philippines được xây dựng trên nhiều lớp — vị ngọt bên cạnh vị chua, sự êm ái bên cạnh sự mãnh liệt. Tất cả đều đến từ một lịch sử giao thoa và thích nghi lâu dài."

Khi chúng ta kỷ niệm Tháng Ẩm thực Philippines, tôi nhìn vào những cánh cửa của các cơ sở này — từ những trung tâm cộng đồng ở Saitama đến tay nghề vùng miền của Barrio Grill và tham vọng hiện đại của Bananas Bistro. Chúng đại diện cho một cộng đồng đang chậm mà chắc tiến về phía trung tâm của cuộc trò chuyện.

Tinh thần của Kain tayo (Cùng ăn nào) vẫn là món xuất khẩu vĩ đại nhất của chúng tôi. Bàn ăn Philippines đang ngày càng mở rộng tại Nhật Bản, và khi chúng ta định hình con đường riêng của mình, tương lai ngày càng trở nên đầy hy vọng. – Rappler.com

Ricky Aringo Sabornay là một luật sư xuyên biên giới, di chuyển giữa Philippines và Nhật Bản, giúp mọi người điều hướng không chỉ các hệ thống pháp lý khác nhau mà còn cả những cách tư duy khác nhau. Ông điều hành Sabornay Law, một công ty thành viên của Uryu & Itoga, nơi công việc của ông nằm ở giao điểm của hai hệ thống pháp lý và hai nền văn hóa không phải lúc nào cũng nói cùng một ngôn ngữ. Kết nối với ông trên LinkedIn.

Dưới đây là các liên kết đến những bài viết Between Islands khác: