Từ Pectra đến Fusaka: Ethereum đã thay đổi như thế nào trong năm 2025

Giá Ether có thể đã trải qua phần lớn năm 2025 trong trạng thái trầm lắng, nhưng bản thân giao thức Ethereum thì hoàn toàn ngược lại.

Trong một năm được định hình bởi những xáo trộn về lãnh đạo, các bản nâng cấp liên tiếp, nỗ lực tăng cường bảo mật và sự tái tập trung vào khả năng tương tác cùng quyền riêng tư, mạng lưới đã tận dụng trọn vẹn 12 tháng qua để tái định vị tầm nhìn dài hạn và phác thảo rõ ràng giai đoạn phát triển tiếp theo.

Năm 2025 mở đầu bằng căng thẳng nội bộ tại Ethereum Foundation (EF), sau làn sóng chỉ trích từ cộng đồng cho rằng tổ chức này đang mất phương hướng và cần một “CEO thời chiến”. Cuộc tranh luận nhanh chóng lan ra công khai, khi các nhà phát triển và bên liên quan đặt câu hỏi về sứ mệnh cũng như tốc độ triển khai của EF. Áp lực đó cuối cùng dẫn đến một cuộc tái cấu trúc quy mô lớn, mở đường cho hàng loạt thay đổi quan trọng trong phần còn lại của năm.

Tháng 2, giám đốc điều hành lâu năm Aya Miyaguchi chính thức “bước lên” vị trí chủ tịch, trong khi đồng sáng lập Ethereum Vitalik Buterin cam kết cải tổ cấu trúc lãnh đạo. Chỉ vài ngày sau, EF bổ nhiệm Hsiao-Wei Wang và Tomasz K. Stańczak làm đồng giám đốc điều hành. Song song, tổ chức này thành lập bộ phận marketing và định hình câu chuyện mới mang tên Etherealize, do cựu nhà nghiên cứu EF Danny Ryan phụ trách.

Quá trình tái tổ chức tiếp diễn sang mùa xuân, khi Buterin và ban lãnh đạo mới công bố cấu trúc hội đồng cập nhật và làm rõ hơn sứ mệnh xoay quanh các giá trị cypherpunk cùng vai trò quản trị giao thức dài hạn. Đến giữa năm, EF tiếp tục tái cấu trúc bộ phận R&D, hợp nhất các nhóm nghiên cứu và tiến hành cắt giảm nhân sự nhằm tập trung trở lại vào các ưu tiên cốt lõi của giao thức.

Pectra

Những thay đổi nội bộ này diễn ra song song với một trong hai cột mốc kỹ thuật lớn nhất năm. Tháng 5, các nhà phát triển kích hoạt Pectra — hard fork hợp nhất Prague và Electra, bao gồm 11 thay đổi ở cấp độ mạng. Bản nâng cấp mang đến account abstraction thông qua EIP-7702, nâng giới hạn stake tối đa của validator lên 2.048 ETH, mở rộng thông lượng blob, cùng nhiều cải tiến vận hành cho validator và hạ tầng Layer 2. Chỉ trong vòng một tuần sau khi kích hoạt, hơn 11.000 ủy quyền EIP-7702 đã được tạo trên mainnet, cho thấy sự tiếp nhận nhanh chóng từ các nhà cung cấp ví đang thử nghiệm luồng smart account mới.

Sau Pectra, EF triển khai chương trình bảo mật quy mô lớn mang tên “Trillion Dollar Security”. Sáng kiến này tập trung hỗ trợ tầm nhìn dài hạn của Ethereum trong vai trò hạ tầng cho tài chính toàn cầu. Cũng trong tháng 5, EF công bố giai đoạn đầu, xác định các mối đe dọa và bề mặt tấn công trọng yếu. Một báo cáo tiếp theo mở rộng phân tích, chỉ ra rủi ro ở cấp độ giao thức cũng như các vấn đề trải nghiệm người dùng liên quan đến an toàn. Về cuối năm, một khung hành động mới nhấn mạnh rằng cải thiện UX — từ thiết lập mặc định tốt hơn, luồng ký giao dịch rõ ràng hơn đến cơ chế khôi phục tài khoản an toàn — là một phần không thể tách rời của bảo mật.

Quản lý ngân quỹ cũng trở thành ưu tiên chiến lược. Bản cập nhật giữa năm cho biết EF đang tái phân bổ một phần lượng ETH nắm giữ sang stablecoin và các tài sản onchain khác, nhằm đảm bảo nguồn tài trợ bền vững cho giai đoạn 2025–2026, được mô tả là những năm “mang tính bản lề” của hệ sinh thái.

Fusaka

Bước sang mùa hè, trọng tâm phát triển giao thức chuyển sang cột mốc lớn tiếp theo: Fusaka. Vitalik Buterin cho rằng PeerDAS — cơ chế đảm bảo khả dụng dữ liệu cốt lõi của bản nâng cấp — sẽ đóng vai trò then chốt trong việc mở rộng thông lượng cho Layer 2. Đồng thời, EF công bố loạt sáng kiến nhằm định vị Ethereum như một lớp nền cho các công nghệ mới nổi, bao gồm trí tuệ nhân tạo. Một nhóm “dAI” mới được thành lập để thúc đẩy Ethereum trở thành hạ tầng cho các hệ thống AI phi tập trung.

Song song đó, một nỗ lực tương tác đa giai đoạn được triển khai với mục tiêu khiến hệ sinh thái Layer 2 ngày càng dày đặc của Ethereum “hoạt động như một chuỗi duy nhất”. EF công bố các khung ban đầu và sau đó bổ sung chi tiết về “Interop Layer”, lớp tương tác nhằm tiêu chuẩn hóa messaging xuyên rollup và trải nghiệm phát triển trong giai đoạn cuối năm.

Nghiên cứu về quyền riêng tư cũng được đẩy nhanh. EF công bố lộ trình quyền riêng tư toàn diện, bao gồm đọc, ghi và chứng minh riêng tư. Ngay sau đó, một nhóm Privacy Cluster chuyên trách được thành lập. Đến mùa thu, Buterin giới thiệu Kohaku — đề xuất định hình cách Ethereum có thể hỗ trợ các ứng dụng bảo toàn quyền riêng tư mà không đánh đổi khả năng kiểm toán hay tính phi tập trung.

Trong quá trình chuẩn bị kích hoạt Fusaka, Ethereum đạt thêm một cột mốc về thông lượng khi nâng giới hạn gas mỗi block lên 60 triệu vào cuối tháng 11. Chỉ vài ngày sau, mạng lưới chính thức khởi động quá trình triển khai Fusaka, mở ra lịch hard fork hai lần mỗi năm và bước vào giai đoạn nâng cấp với nhịp độ dự đoán được hơn. Ngay sau đó, Buterin tiếp tục khuấy động tranh luận khi đề xuất xây dựng thị trường hợp đồng tương lai phí gas phi tập trung, nhằm giúp người dùng phòng hộ trước biến động phí — một ý tưởng vừa gây hoài nghi, vừa khơi gợi sự tò mò trong cộng đồng.

Ethereum khép lại năm bằng việc đặt tên “Hegota” cho bản nâng cấp kế tiếp sau Glamsterdam vào năm 2026, qua đó neo chặt lộ trình trung hạn và phát đi tín hiệu rằng giai đoạn tiếp theo của giao thức sẽ tập trung hợp nhất thành quả từ Pectra và Fusaka, đồng thời tiếp tục thúc đẩy khả năng tương tác, quyền riêng tư và độ trưởng thành của hệ sinh thái rollup.

Giá có thể đứng yên, nhưng Ethereum — ở cấp độ giao thức — thì hoàn toàn không.

• Nhà phân tích dự đoán giá Ethereum ở mức 5000 đô la trong bối cảnh BitMine stake 219 triệu đô la ETH
• Bloomberg: ETH đối mặt nguy cơ giảm về 2.000 USD hơn là tăng lên 4.000 USD
• Ethereum âm thầm lập kỷ lục: 8,7 triệu hợp đồng được triển khai chỉ trong một quý

Vương Tiễn