Sau một năm cải tiến, Vitalik Buterin đặt câu hỏi: Ethereum có thực sự phi tập trung?

Đồng sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin, đã dùng thông điệp đầu năm mới để nhìn lại một năm ghi dấu nhiều bước tiến kỹ thuật quan trọng của mạng lưới, đồng thời nhấn mạnh rằng phép thử thực sự của Ethereum không nằm ở việc chạy theo các “narrative” crypto nhất thời, mà ở khả năng thực hiện đúng sứ mệnh ban đầu của mình.

Trong bài đăng trên X, Buterin cho biết Ethereum đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong năm 2025 khi trở nên nhanh hơn, ổn định hơn và có khả năng mở rộng tốt hơn mà không đánh đổi tính phi tập trung. Ông chỉ ra hàng loạt cải tiến giúp mạng lưới xử lý khối lượng hoạt động lớn hơn, giảm các điểm nghẽn và đơn giản hóa việc vận hành phần mềm cho những người duy trì hệ thống Ethereum.

Theo Buterin, tổng hòa những thay đổi này đang đưa Ethereum tiến gần hơn tới vai trò của một nền tảng điện toán dùng chung ở quy mô toàn cầu, thay vì chỉ là một blockchain đơn thuần.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng các cột mốc kỹ thuật không phải là đích đến cuối cùng.

“Ethereum cần làm nhiều hơn nữa để đáp ứng chính những mục tiêu mà nó đã đặt ra,” Buterin viết, đồng thời cảnh báo về xu hướng “chạy theo meta mới”, dù là thông qua stablecoin gắn với đồng USD, memecoin chính trị hay các nỗ lực tạo lập nhu cầu sử dụng mạng lưới một cách nhân tạo để phát đi tín hiệu kinh tế.

Thay vào đó, ông quay trở lại với tầm nhìn lâu dài về Ethereum như một “máy tính toàn cầu” — một hạ tầng trung lập, nơi các ứng dụng có thể vận hành mà không cần phụ thuộc vào các bên trung gian tập trung.

Theo Buterin, cốt lõi của tầm nhìn này là các ứng dụng có thể hoạt động bền vững, không gian lận, không bị kiểm duyệt và không chịu sự kiểm soát của bên thứ ba, ngay cả khi đội ngũ phát triển ban đầu không còn tồn tại. Ông nhắc tới “walkaway test” — tiêu chí cho rằng một hệ thống đúng nghĩa phải tiếp tục vận hành bất kể ai duy trì nó — như một thước đo quan trọng. Đồng thời, ông cũng nhấn mạnh yếu tố khả năng chống chịu, trong đó người dùng không nên nhận ra sự gián đoạn ngay cả khi các nhà cung cấp hạ tầng lớn gặp sự cố hoặc bị tấn công.

Những đặc tính này, theo Buterin, từng là tiêu chuẩn của nhiều công cụ quen thuộc trước khi mô hình dịch vụ số dựa trên thuê bao và các nền tảng tập trung trở nên phổ biến. “Ethereum chính là sự phản kháng trước xu hướng đó,” ông khẳng định.

Để thành công, Ethereum phải đồng thời đáp ứng hai yêu cầu then chốt: khả năng sử dụng ở quy mô toàn cầu và duy trì tính phi tập trung thực chất. Thách thức này không chỉ áp dụng cho blockchain cốt lõi — bao gồm phần mềm vận hành node và các công cụ tương tác mạng lưới — mà còn cho cả các ứng dụng xây dựng phía trên, vốn trên thực tế vẫn phụ thuộc nhiều vào các dịch vụ tập trung dù sử dụng giao thức phi tập trung.

Buterin thừa nhận rằng những bước tiến quan trọng đã và đang diễn ra, đồng thời cho biết hiện đã có đủ công cụ mạnh mẽ để đẩy nhanh quá trình này. Thông điệp của ông không nhằm vạch ra lộ trình cho một bản nâng cấp cụ thể, mà là lời nhắc nhở về ý nghĩa sâu xa của toàn bộ những nỗ lực kỹ thuật gần đây: đưa Ethereum trở thành hạ tầng bền vững cho tài chính, danh tính, quản trị và các dịch vụ nền tảng khác của internet.

Việc Ethereum có hiện thực hóa được những tham vọng đó hay không sẽ dần trở nên rõ ràng khi mạng lưới bước sang giai đoạn mới — nơi các nâng cấp không chỉ nằm trên giấy, mà được kiểm chứng trong quá trình ứng dụng thực tế ở quy mô lớn.

• Vitalik Buterin kêu gọi một tương lai phi tập trung để ngăn chặn sự sụp đổ của xã hội
• Vitalik Buterin cảnh báo kịch bản nguy hiểm của thị trường dự đoán

Thạch Sanh