Bitget – Lighter (LIT): DEX futures vĩnh cửu dùng Zero-Knowledge rollup trên Ethereum

Lighter là một sàn giao dịch futures vĩnh cửu phi tập trung, được xây dựng dưới dạng zk-rollup tùy chỉnh trên Ethereum, mang lại tốc độ và chi phí ở cấp CEX, đồng thời đảm bảo mọi khớp lệnh, kiểm tra rủi ro và thanh lý đều có thể chứng minh tính chính xác và được thanh toán trên Ethereum. Được hậu thuẫn $90 triệu USD từ Founders Fund, Ribbit Capital, Haun Ventures, Craft Ventures, Robinhood, Dragonfly và Robot Ventures, Lighter (LIT) sẽ sớm ra mắt trên Bitget!

Lighter (LIT) là gì

Lighter là một sàn giao dịch futures vĩnh cửu phi tập trung, được xây dựng dưới dạng zk-rollup tùy chỉnh trên Ethereum, mang lại tốc độ và chi phí ở cấp CEX, đồng thời đảm bảo mọi hoạt động khớp lệnh, kiểm tra rủi ro và thanh lý đều có thể chứng minh tính chính xác và được thanh toán trên Ethereum. Các DEX vĩnh cửu thường hy sinh tốc độ để lấy sự an toàn trên chuỗi, hoặc phụ thuộc vào khớp lệnh ngoài chuỗi thiếu minh bạch.

Các CEX và nhiều mô hình sàn giao dịch vĩnh cửu kết hợp dựa vào công cụ khớp lệnh thiếu minh bạch, nơi nhà giao dịch không thể chứng minh được việc thực thi lệnh tối ưu, việc thiếu backrunning hoặc tính công bằng theo thứ tự giá-thời gian. Các DEX và AMM L2 đa dụng bị giới hạn bởi thời gian khối, phí gas và không gian khối dùng chung, khiến chúng kém phù hợp cho HFT, chênh lệch giá hẹp và tạo lập thị trường chuyên nghiệp. Các sàn giao dịch vĩnh cửu trên chuỗi thường có phí giao dịch và gas đáng kể, làm giảm động lực đối với nhà giao dịch tích cực hoặc quy mô nhỏ.

Lighter giải quyết những vấn đề này bằng cách mã hóa sổ lệnh và quy tắc khớp lệnh (ưu tiên giá-thời gian) vào các mạch ZK, để mỗi bằng chứng theo lô xác nhận rằng lệnh đã được khớp theo bộ quy tắc xác định, sẽ xác thực rằng các lệnh đã được khớp theo bộ quy tắc xác định mà không có tình trạng sắp xếp lại lệnh ngầm, khớp lệnh ảo hay trục lợi nội bộ.

Đổi mới cốt lõi: Lighter là một zk-rollup chuyên biệt cho ứng dụng (zkL2) trên Ethereum, tập trung vào giao dịch futures vĩnh cửu. Nền tảng sử dụng các mạch Zero-Knowledge tùy chỉnh để chứng minh mọi thao tác quan trọng: khớp lệnh (ưu tiên giá-thời gian), kiểm tra ký quỹ/rủi ro, thanh lý và cập nhật số dư. Tài sản người dùng được lưu ký trong các hợp đồng thông minh trên Ethereum L1; L1 theo dõi gốc trạng thái chuẩn và chỉ cập nhật sau khi bằng chứng ZK được xác minh.

Token LIT là token gốc của DEX Lighter, đóng vai trò tiện ích và quản trị với các chức năng cốt lõi xoay quanh khuyến khích, staking, kinh tế phí và kiểm soát giao thức.

Ai là người tạo ra Lighter (LIT)?

Lighter được thành lập năm 2022 bởi Vladimir (Vlad) Novakovski, người cũng là CEO và gương mặt đại diện của dự án. Đội ngũ sáng lập kết hợp kinh nghiệm về giao dịch tần suất cao, máy học và kỹ thuật hệ thống quy mô lớn.

Vladimir Novakovski – Nhà sáng lập & CEO:

Nhà sáng lập và CEO Lighter từ năm 2022, dẫn dắt cả định hướng sản phẩm và kỹ thuật. Tốt nghiệp Harvard năm 18 tuổi, có nền tảng chuyên sâu về toán và vật lý thi đấu (hệ Olympic). Khởi đầu sự nghiệp trong lĩnh vực giao dịch định lượng và cao tần tại Citadel và Graham Capital, chuyên phát triển các chiến lược hệ thống và HFT. Dẫn dắt mảng máy học tại Quora và từng là VP Engineering tại Addepar, xây dựng các hệ thống tài chính và dữ liệu quy mô lớn. Trước đó đồng sáng lập và là CEO của Lunchclub, một nền tảng kết nối chuyên nghiệp dùng AI, trước khi chuyển hướng đội ngũ sang xây dựng Lighter.

Đội ngũ sáng lập:

• Đội ngũ kỹ thuật lõi: Tập trung vào mạch zk, hạ tầng rollup và khớp lệnh hiệu năng cao
• Kỹ sư định lượng/giao dịch: Xây dựng mô hình rủi ro, cơ chế thanh khoản (LLP) và logic thực thi, tận dụng nền tảng HFT và định lượng
• Lãnh đạo Sản phẩm & BD: Kết nối với các nhà tạo lập thị trường, đối tác Robinhood/sàn giao dịch và các bên tích hợp DeFi
• Khoảng 80% của đội ngũ Lunchclub ban đầu tiếp tục đồng hành qua giai đoạn chuyển hướng sang Lighter, mang theo nhân sự kỹ thuật cao cấp và năng lực hạ tầng dữ liệu

Lighter (LIT) được hậu thuẫn bởi những VC nào?

Lighter đã huy động gần $90 triệu USD qua hai vòng gọi vốn chính, được hậu thuẫn bởi các nhà đầu tư fintech và tiền điện tử. Vòng gần nhất vào 11/2025 định giá công ty khoảng 1,5 tỷ USD.

Các vòng gọi vốn:

• Vòng đầu tiên (2023-2024): ~ 21 triệu USD, dẫn dắt bởi Haun Ventures và Craft Ventures
• Series A (11/2025): ~ 65 triệu USD, dẫn dắt bởi Founders Fund và Ribbit Capital

Tổng vốn huy động: ~ 90 triệu USD

Định giá: ~ 1,5 tỷ USD (11/2025)

Nhà đầu tư dẫn dắt:

• Founders Fund (đồng dẫn dắt Series A)
• Ribbit Capital (đồng dẫn dắt Series A)
• Haun Ventures (dẫn dắt vòng đầu tiên)
• Craft Ventures (đồng dẫn dắt vòng đầu tiên)

Nhà đầu tư đáng chú ý:

• Robinhood (nhà đầu tư chiến lược)
• Dragonfly (quỹ đầu tư mạo hiểm tiền điện tử)
• Robot Ventures
• Coinbase Ventures
• Circle Ventures
• Wintermute Ventures

Đối tác quan trọng

Robinhood: Nhà đầu tư chiến lược và đối tác phân phối nhằm đưa người dùng tài chính truyền thống đến nền tảng futures vĩnh cửu của Lighter.

Chainlink: Nhà cung cấp hạ tầng oracle cấp nguồn giá và dữ liệu dùng trong hệ thống khớp lệnh và thanh lý của Lighter.

BitMart: Đối tác thị trường sớm cho token $LIT (PreToken staking, niêm yết thị trường sớm), hợp tác thương mại về phân phối token và tiếp cận thị trường.

Hệ sinh thái Ethereum: Tích hợp gốc với Ethereum L1 làm lớp thanh toán và lưu ký, với vị thế và token LP/LLP được thiết kế để tích hợp với DeFi trên Ethereum nói chung.

Cách hoạt động của Lighter (LIT)

Lighter là một DEX futures vĩnh cửu mang lại tốc độ như CEX và phí bằng 0 cho đa số người dùng, đồng thời mọi khớp lệnh, kiểm tra rủi ro và thanh lý đều có thể xác minh bằng mật mã và cuối cùng được thanh toán trên Ethereum. Nền tảng cho phép bạn giao dịch vĩnh cửu nhanh và rẻ như trên sàn tập trung, nhưng với quyền lưu ký tự quản và các bằng chứng cho thấy công cụ khớp lệnh tuân thủ quy tắc.

Hạ tầng blockchain

Lighter vận hành như một zk-rollup tùy chỉnh (L2 chuyên biệt cho ứng dụng) trên Ethereum, dùng Ethereum mainnet làm lớp thanh toán, bảo mật và lưu ký.

Hợp đồng Ethereum (Layer L1): Lớp lưu ký giữ tiền nạp của người dùng và theo dõi gốc trạng thái rollup chuẩn. Xác minh các zk-SNARK/zk-proof do bên chứng minh của Lighter gửi lên; chỉ chấp nhận gốc trạng thái mới khi bằng chứng hợp lệ, mang lại bảo đảm bảo mật ở cấp Ethereum.

Lighter zk-rollup (Lớp thực thi L2): Zk-rollup tùy chỉnh tối ưu cho giao dịch vĩnh cửu; tính toán nặng (xử lý lệnh, tính ký quỹ, thanh lý) chạy ngoài chuỗi. Định kỳ gộp nhiều thao tác thành các zk-proof ngắn gọn chứng thực việc thực thi đúng theo các quy tắc của Lighter.

Kiến trúc kỹ thuật

Quy trình xử lý giao dịch:

• INCOMING_TX / TX_QUEUE: Thu thập các lệnh của người dùng, hủy lệnh và các hành động khác trước khi xử lý
• MATCHING ENGINE: Công cụ sổ lệnh giới hạn tập trung khớp các lệnh theo ưu tiên giá-thời gian, tạo ra chuỗi giao dịch
• RISK ENGINE: Tính toán ký quỹ, Lời/Lỗ, đòn bẩy và xác định khi nào tài khoản phải bị thanh lý theo các thông số định sẵn
• EXECUTOR: Áp dụng giao dịch và thanh lý vào số dư và vị thế tài khoản, tạo ra trạng thái L2 mới

Hệ thống chứng minh ZK:

• CUSTOM ZK CIRCUITS: Mã hóa các quy tắc cho khớp lệnh, kiểm tra ký quỹ, cập nhật số dư và thanh lý, tạo ra các bằng chứng rằng mọi thao tác đều hợp lệ và tuân thủ quy tắc
• BATCH PROVER: Gộp nhiều thao tác thành một bằng chứng gọn và gửi (kèm dữ liệu tối thiểu) lên Ethereum để xác minh

Dữ liệu và bảo mật:

• Công cụ ngoài chuỗi xử lý giao dịch, nhưng dữ liệu quan trọng và cam kết trạng thái được công bố định kỳ để bất kỳ ai cũng có thể tái dựng và xác minh trạng thái sổ lệnh từ bằng chứng cùng dữ liệu L1
• Người dùng tương tác qua L2, nhưng giao dịch rút tiền được thực thi qua các hợp đồng trên Ethereum, với cơ chế thoát/thoát bắt buộc nếu trình sắp xếp ngừng hoạt động hoặc kiểm duyệt

Quy trình cho người dùng

1. Đặt lệnh: Người dùng đặt các lệnh vĩnh cửu (qua UI hoặc API) vào một sổ lệnh giới hạn tập trung ngoài chuỗi
2. Công cụ khớp lệnh: Công cụ khớp lệnh thực hiện lệnh theo ưu tiên giá-thời gian, sau đó các mạch ZK tùy chỉnh chứng minh rằng các khớp này tuân thủ quy tắc (không sắp xếp tùy tiện, không khớp lệnh ẩn)
3. Kiểm tra rủi ro: Công cụ rủi ro theo dõi ký quỹ, Lời/Lỗ và đòn bẩy; khi tài khoản xuống dưới ngưỡng duy trì, tài khoản sẽ bị thanh lý theo các quy tắc định sẵn
4. Gộp: Nhiều giao dịch, chuyển khoản và thanh lý được gộp vào một bằng chứng, được đăng lên Ethereum cùng lượng dữ liệu tối thiểu cần để tái dựng trạng thái
5. Thanh toán: Sau khi bằng chứng được xác minh thành công, mọi số dư và vị thế giao dịch sẽ được ghi nhận chính thức trên Ethereum, người dùng có thẻ rút hoặc tiếp tục giao dịch

Bạn có thể truy cập nền tảng tại lighter.xyz.

Tokenomics và Token Lighter (LIT)

Token LIT là token gốc của DEX vĩnh cửu Lighter, đóng vai trò tiện ích và quản trị với các chức năng cốt lõi xoay quanh khuyến khích, staking, kinh tế phí và kiểm soát giao thức.

Chi tiết token

• Ký hiệu token: $LIT
• Blockchain: Ethereum (token ERC-20)
• Tổng nguồn cung: 1.000.000.000 (1 tỷ token, cố định)

Phân bổ token

• Cộng đồng: 50% (500.000.000 LIT) cho phần thưởng cộng đồng, thanh khoản và các chương trình đang diễn ra
• Airdrop / TGE: 25% (250.000.000 LIT) cho airdrop và phần thưởng cộng đồng liên quan đến chương trình điểm
• Đội ngũ, nhà đầu tư, ngân quỹ: 50% (500.000.000 LIT) chia cho đội ngũ, nhà đầu tư và quỹ hệ sinh thái (toàn bộ chi tiết sẽ công bố)

Lưu ý: Trưởng bộ phận marketing của Lighter cho biết 50% tổng nguồn cung LIT sẽ dành cho cộng đồng, với 25% liên kết trực tiếp với TGE/airdrop và phần còn lại cho các chương trình tặng thưởng, điểm thưởng, thanh khoản.

Tiện ích token

• Quản trị: LIT dùng để bỏ phiếu cho nâng cấp giao thức, thông số rủi ro (ký quỹ, funding) và niêm yết thị trường mới
• Staking: Người dùng staking LIT để nhận phần thưởng và tham gia các chương trình tặng thưởng của giao thức, truy cập nhóm thanh khoản và phần thưởng được tăng cường
• Giảm phí giao dịch: Staking LIT có thể mang lại giảm phí giao dịch tới 50%, đặc biệt cho các tài khoản có thu phí (cấp premium/HFT, tính năng trong tương lai)
• Phần thưởng: Chương trình điểm chuyển đổi thành LIT tại TGE, với 25% tổng nguồn cung (250M LIT) dành cho airdrop và khuyến khích cộng đồng

Cách người dùng kiếm LIT

• Chương trình điểm: Người dùng kiếm điểm bằng cách giao dịch trên Lighter, cung cấp thanh khoản và tham gia các hoạt động hệ sinh thái. Điểm chuyển thành LIT tại TGE
• Cung cấp thanh khoản: Cung cấp thanh khoản cho LLP (Lighter Liquidity Pool) của Lighter để nhận phí và phần thưởng LIT
• Hoạt động giao dịch: Nhà giao dịch hoạt động tích lũy điểm dựa trên khối lượng và hoạt động
• Phần thưởng staking: Stake LIT để nhận phát hành LIT bổ sung và phần thưởng giao thức

Vì sao chọn Lighter?

Zero-Knowledge rollup: Zk-rollup chuyên biệt cho ứng dụng trên Ethereum tập trung vào futures vĩnh cửu, dùng các mạch ZK tùy chỉnh để chứng minh mọi thao tác quan trọng.

Khớp lệnh có thể kiểm chứng: Sổ lệnh và quy tắc khớp (ưu tiên giá-thời gian) được mã hóa vào mạch ZK, để mỗi bằng chứng theo lô xác nhận khớp lệnh theo quy tắc xác định.

Giao dịch phí bằng 0: Không thu phí maker/taker cho tài khoản nhỏ len trên mọi thị trường; chi phí được bù đắp qua tối ưu hóa chứng minh và doanh thu từ tổ chức/HFT.

Hiệu suất cấp CEX: Độ trễ mili-giây và hàng chục nghìn lệnh/hủy lệnh mỗi giây, sánh với hiệu năng sàn tập trung.

Bảo mật của Ethereum: Tài sản lưu ký trong các hợp đồng thông minh trên Ethereum L1; L1 theo dõi gốc trạng thái chuẩn và chỉ cập nhật sau khi bằng chứng ZK xác minh.

Phi lưu ký: Người dùng vẫn giữ quyền rút tiền ngay cả khi nhà vận hành L2 ngoại tuyến, với cơ chế thoát/thoát bắt buộc.

Hậu thuẫn: 90 triệu USD từ Founders Fund (dẫn đầu), Ribbit Capital (dẫn đầu), Haun Ventures (dẫn đầu), Craft Ventures (dẫn đầu), Robinhood (chiến lược), Dragonfly, Robot Ventures, Coinbase Ventures, Circle Ventures, Wintermute Ventures.

Lãnh đạo: Sáng lập bởi Vladimir Novakovski (từng làm việc tại Citadel, Graham Capital HFT, Lead ML tại Quora, VP Engineering tại Addepar, CEO/đồng sáng lập Lunchclub, tốt nghiệp Harvard năm 18 tuổi).

Định giá: ~1,5 tỷ USD (11/2025).

Đối tác: Robinhood (phân phối chiến lược), Chainlink (hạ tầng oracle), BitMart (niêm yết thị trường sớm).

Đội ngũ: 80% đội ngũ Lunchclub ban đầu chuyển sang Lighter, mang đến nhân sự kỹ thuật cao cấp từ HFT, ML và hệ thống quy mô lớn.

Lighter (LIT) niêm yết trên Bitget

Chúng tôi vui mừng thông báo Lighter (LIT) sẽ được niêm yết tại Innovation Zone và DeFi zone.

Giao dịch: Mở vào 21:30 15/01/2026 (Giờ VN)

Rút: Mở vào 22:30 16/01/2026 (Giờ VN)

Giao dịch LIT/USDT trên Bitget!

The post Bitget – Lighter (LIT): DEX futures vĩnh cửu dùng Zero-Knowledge rollup trên Ethereum appeared first on vneconomics.com.